الفصول النصیریة فی الاصول الدینیة

● الفصول النصیریة فی الاصول الدینیة = فصول اعتقادی = فصول العقائد = اصول الدین = الفصول فی الاصول / کلام و اعتقادات / فارسی fosūl-on nasīrīya fī osūl-ed dīnīyya = fosūl-e e‘teqādī = fosūl-ol ‘aqā’ed = osūl-ed dīn = al-fosūl fe-l osūl نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274) خواجه نصیر طوسی با تألیف «تجرید الاعتقاد» استوارترین متن کلامی شیعی را پدید آورد و یک دوره کلام شیعی را با روشی جدید و پسندیده عرضه داشت. «قواعد العقائد» متن کلامی دیگری از اوست که کوچکتر و ساده‌تر از تجرید است ولی پرمحتوا و عمیق. «فصول» که کوچکتر است از همین قواعد العقائد گزین‌شده که خواجه در آن از فیلسوفان و اشعریان جبری خرده گرفته و نگرش معتزله و امامیه را تقویت کرده است. از آن کوچکتر رساله «امامت» اوست که در آن از روش منطقی بهره گرفته و همانند قسمت امامت فصول می‌باشد. کوچکتر از تمامی اینها رساله «اعتقادات» یا «اقل ما یجب ...» است که در پایان آن از قواعد العقائد خود یاد نموده است. خواجه در «فصول» از توحید شروع می‌کند و یکایک مسائل راجع به اصول دین شیعه را به بحث می‌کشد و پس از اثبات خدا و بر حق بودن پیغمبر اسلام به مسأله معاد و حشر مردگان می‌پردازد و در بحث راجع به توحید و نبوت و حشر مردگان دلایل بسیار قوی می‌آورد. از دیباجه ترجمه عربی و دیباجه شرح سیوری بر این رساله برمی‌آید که نام این رساله «الفصول فی الاصول» است و به «الفصول النصیریة» معروف شده است. مهمترین ترجمه عربی این رساله از آن رکن الدین محمد بن علی فارسی جرجانی استرآبادی حلی نجفی شاگرد علامه حلی است که چندین ترجمه دیگر از آثار خواجه را به پایان برده است. آغاز: بسمله. اصل هر که از چیزی آگاهی یابد لامحاله از هستی آن چیز آگاه باشد چه به ضرورت داند که هر آنچه یابنده باشد و آنچه نبود نتوان یافت. پس هستی که آن را وجود خوانند دانسته باشد. چون آن هستی جزء است از این هستی که یافت و هر که کل داند از پیش جزء دانسته باشد. انجام: ختم و نصحیة: چون از آنچه داده بودیم فارغ شدیم وقت آمد که سخن قطع کنیم. پس بدین نصیحت ختم کردیم: که هر که بدیده بصیرت چندین حکمت در آفرینش خویش مشاهده کند ... کافه اهل رحمت را توفیق کرداناد و الطاف در زیاده داراد. انه خیر موفق و معین و الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله الاطهرین الاکرمین و الحمد لله رب العالمین. چاپ: به کوشش محمد تقی دانش پژوه، همراه با متن عربی، انتشارات دانشگاه تهران، خرداد 1335ش؛ ایران، سنگی، 1313، جیبی [دنا 1041/7 (25 نسخه)؛ الذریعة 122/4 و 383/13 و 246/16 و 247؛ نسخه‌های منزوی 2/736/1 و ص 825؛ اعیان الشیعة 414/9؛ احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی: 249-252، فهرستواره منزوی 202/6] شرح و حواشی: 1- شرح الفصول النصیریة؛ ابن عبدالعالی، محمد بن عبدالعالی (-8) 2- الفصول النصیریة فی الاصول الدینیة (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8) 3- منتهی السئول فی شرح معرب الفصول؛ نیلی، علی بن یوسف (-8) 4- الانوار الجلالیة فی شرح الفصول النصیریة؛ فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله (-826) 5- جامع الاصول فی شرح الفصول؛ رازی، خضر بن محمد (-850) 6- شرح الفصول النصیریة؛ کمال الدین استرآبادی، حسن بن محمد (-9) 7- شرح الفصول النصیریة؛ حسینی استرآبادی، عبدالوهاب بن علی (-9) 8- تحفة الفحول فی شرح الفصول؛ خواجگی شیرازی، محمد بن احمد (-10) 9- شرح الفصول النصیریة؛ خواجگی شیرازی، محمد بن احمد (-10) 10- ایضاح الاصول فی شرح الفصول = شرح فصول نصیریه؛ تونی، ملک علی بن محمد شفیع (-11) 11- روضة الاصول المفاخریة فی شرح الفصول النصیریة؛ تونی، محمد باقر بن ملک علی (-11) 12- انوار العقول فی شرح الفصول فی الاصول؛ ایروانی، علی بن قربان (-13) 13- شرح الفصول النصیریة فی اصول الدینیة؛ علی بن ماجد 14- شرح الفصول النصیریة؛ عجمی، عبدالله بن شرفشاه 15- حاشیة الفصول النصیریة 16- شرح الفصول النصیریة 17- اصول الدین (ترجمه)