الفصول

● الفصول = الادویة القلبیة / روان‌شناسی / عربی al-fuṣūl = adwīya-til qalbīya جوزجانی، عبدالواحد بن محمد، - 438 قمری jawzjānī, ‘abd-ol-vāhed ebn-e mohammad (- 1047) رساله‌ای بر پایه «مقالة فی الادویة القلبیة» از «ابن سینا» است که با کم و کاست‌هایی از سوی «ابوعبید جوزجانی» نگارش یافته است. اصل این مقاله برای «شریف ابوالحسین بن علی بن الحسین الحسینی» نگارش یافته، چنان‌که در نسخه‌های این مقاله آمده است، و بر اساس نسخه حاضر، آن را برای برخی از دوستان مبتدی خود، نگاشته است. ما در نامگذاری و نسبت این رساله به مؤلف آن، دچار تردید شدیم که آیا تفاوت‌های موجود در این رساله، از اختلاف نسخه‌های برمی‌خیزد یا همان‌گونه که «جوزجانی» در آغاز رساله بدان اشاره کرده، آن را از ادویة القلبیة و سایر نظریات «شیخ» و یا از آرای خود تلفیق نموده باشد؟ موضوع این رساله را بر اساس دانش امروز می‌توان «روان‌شناسی» نامید؛ اگر چه از نام آن برنمی‌آید؛ زیرا آنچه از کلمه ادویة القلبیة به ذهن می‌آید، فصلی به این نام در بخش معالجات کتاب قانون است. (سید محمود مرعشی) [الذریعة 403/1؛ کشف الظنون 51/1]