الفخرى فى انساب الطالبيين

● الفخرى فى انساب الطالبيين / انساب / عربی al-faxrī fī ansāb-iṭ ṭālibīyīn مروزی، اسماعیل بن حسین، 572 - 614 قمری marvzī, esmā‘īl ebn-e hoseyn (1177 - 1218) به درخواست: امام فخر رازی «الفخری فی النسب» از بهترین کتاب‌های تألیف شده در انساب است که چون به درخواست امام فخر رازی و به نام او نگاشته شده، به «الفخری» نامگذاری شده است. در این رساله اسامی 21 تن از مشایخ مروزی و 9 نفر از دانشمندان معاصر او و 16 عنوان از تألیفات وی و کلمات علما در حقش و وجه نامگذاری کتاب الفخری و مصادر شرح حال مروزی بیان شده است. از این کتاب برمی‌آید که مؤلف در علم کلام، حدیث و تفسیر شاگرد فخر رازی بوده، همان طوری که رازی نیز علم نسب را در نزد وی فراگرفته است. یاقوت در معجم الادباء داستان نگارش الفخری را به نقل از مؤلف، چنین آورده است: «حدثنی عزیز الدین قال: ورد الفخر الرازی الی مرو، و كان من جلالة القدر و عظم الذكر و ضخامة الهيبة بحيث لایراجع فی کلامه و لايتنفس أحد بین یدیه لاعظامه، على ما هو مشهور متعارف. فدخلت الیه و ترددت للقراءة علیه، فقال لی یوماً: أحب أن تصنف لی كتاباً لطیفاً فی انساب الطالبیین لأنظر فیه، فلا أحب أن أکون جاهلاً به. فقلت له: أتریده مشجراً أم منثوراً ؟ فقال: المشجر لاینضبط بالحفظ. و أنا أرید شیئاً أحفظه. فقلت: السمع و الطاعة، و مضیت و صنفت له الکتاب، الذی سمیته بالفخری و جئته به. فلما وقف علیه، نزل على طراحته و جلس على الحصیر، و قال لی: اجلس على هذه الطراحة، فأعظمت ذلك و خدمته، فانتهرنی نهرة مزعجة و زعق على و قال: اجلس بحیث أقول لک. فتداخلنی علم الله من هیبته مالم أتمالک، الا أن جلست حیث أمرنی ثم أخذ یقرأ على ذلك الکتاب و هو جالس بین یدی، و یستفهمنی عما یستغلق علیه، الى أن أنهاه قراءة. فلما فرغ منه قال: اجلس الان حیث شئت، فان هذا علم أنت أستادی فیه، و أنا أستفید منک، أتتلمذ لک، و لیس من الأدب أن یجلس التلمیذ الا بین یدی الاستاذ. فقمت من مقامی و جلس هو فی منصبه، ثم أخذت أقرأ علیه. و أنا جالس بحیث كان أولاً». مؤلف در مقدمه، درباره محتوای کتاب و شیوه تألیف آن اظهار می‌دارد: «فهذا مختصر من أصول أنساب ذراری النبی و بنیه و أقاربه و ذویه، و هو الأشراف العلوية، و السادة الطالبية، مشتمل على ذكر اصول القبائل و العمائر دون تفصيل أسامى الاسر و العائر، اللهم الا الأكابر المشهورين و الأفاضل المذكورين و النقباء الكبار و العلماء منهم و الأخيار، جردت أسامى المذكورين فيه غاية التجريد عن ذكر المفاخر و تواريخ الوفاة و المواليد، الى غير ذلك من القصص و الأشعار و غدر الأيام المنسوبة الى هؤلاء الأمجاد الكرام؛ اذ لو شرعت فی ذلك الباب لأدى الى الاكثار و الاطناب ... و انى جاعل للكتاب مقدمتين». (حافظیان) آغاز: الحمدلله ذى المنة و الطول و القوة و الحول و الإلاء المتوالية و النعماء المتتالية و الاسماء المتعالية و الإيات المتلائثة الذى خلق اطوارا و جعل منهم مصطفین انجام: على بن عبيدالله بن على بن عبيدالله الاعرج و عبدالله بن جعفر بن عبدالله بن جعفر بن عبدالله بن جعفر بن محمد بن على بن ابى طالب عليه السلام و على الائمة المعصومين من اولاده و الكرام چاپ: چاپ شده در ابتدای لباب الأنساب، 1/67-69؛ این کتاب به دستور آیت الله مرعشی، جناب آقای سید مهدی رجایی با استفاده از دو نسخه، تحقیق نموده و جزو انتشارات کتابخانه مرعشی در سال 1409ق به چاپ رسیده [الذریعه 125/16 شماره 253؛ مقدمه الفخری مطبوع؛ الذریعه 125/16؛ الضوء البدری فی حياة صاحب الفخری، چاپ شده در ابتدای الفخری؛ كشف الارتیاب فی ترجمة صاحب لباب الأنساب، چاپ شده در ابتدای لباب الأنساب، 67/1-69]