شناسنامه کتابشناختی اثر
فتح الباری فی شرح صحیح البخاری
fatḥ-ul bārī fī š.-i ṣaḥīḥ-il buxārī
16
نسخه ثبتشده
از قرن 9 تا 12 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/47999
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #47999
پدیدآور / مؤلف:
ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 23، ص 596
تا 598
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
شرح حدیث
اثر مرتبط / وابسته به:
الجامع الصحيح = صحیح البخاری = صحیح بخاری؛ بخاری، محمد بن اسماعیل (194-256ق)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
شرح معتبر و مشهوری است بر «الجامع الصحیح» بخاری. این شرح از بزرگترین شروح صحیح بخاری است که در ده جلد نگاشته شده است و در آن فوائد حدیثی و نکات ادبی و فقهی متعددی جمع آوری شده است. ابن حجر، طرق احادیث را در شرح حاضر جمع نموده؛ و در احادیث مکرر، مواردی که بیان حدیث مقصود بخاری بوده آن حدیث را شرح و در مواضع دیگر به محل شرح حدیث ارجاع داده؛ و در برخی از موارد، در میان احتمالات یا اقوال مختلف یکی از وجوه مذکور را ترجیح داده است. به گفته کشف الظنون، شروع تألیف این شرح به سال 813ق و پایان آن به سال 842ق است و بدین طریق بود که شارح، جزء جزء شرح را به خط خود نوشته؛ سپس جمعی از ائمه معتبر، با قرائت علامه ابن خضر، آن را مینوشتند و با اصل نوشته مؤلف مقابله و در هفته یک بار، نوشتههای خود را مباحثه میکردند تا تحریر کتاب به اتمام رسید. فقط بخش کوتاهی از ابتدای شرح به طریق املا بوده است. (حبیب الله عظیمی)
آغاز اثر
« الحمدلله الذی شرح صدور اهل الاسلام بالهدى ... »
سوابق و چاپهای اثر
طبع فی دهلی 1890/1م موسوما بصحیح البخاری مع شرح الباری و بولاق 1300/1؛ بیروت، دار المعرفة، 14 جلد .
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
هدى الساری لمقدمة فتح الباری = فتح الباری؛ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی (733-852)
فهرست کتب فتح الباری بشرح صحیح البخاری
فهرست فتح الباری فی شرح صحیح البخاری
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
کشف الظنون 547/1 و 1231/2
سرکیس 81/1
قاهره، فؤاد سید 162/2
اعلام زرکلی 173/1
معجم المطبوعات العربية 81/1
الاوقاف العامة بغداد 273/1 و 274
الاوقاف العامة موصل 108/2
دنا 861/7 (14 نسخه)
معجم المؤلفين 20/2
بروکلمان 170/3
دار صدام ص212 و 213
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● فتح الباری فی شرح صحیح البخاری / شرح حدیث / عربی
fatḥ-ul bārī fī š.-i ṣaḥīḥ-il buxārī
ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، 733 - 852 قمری
ebn-e ḥajar-e ‘asqalānī, aḥmad ebn-e ‘alī (1333 - 1449)
وابسته به: الجامع الصحيح = صحیح البخاری = صحیح بخاری؛ بخاری، محمد بن اسماعیل (194-256ق)
شرح معتبر و مشهوری است بر «الجامع الصحیح» بخاری. این شرح از بزرگترین شروح صحیح بخاری است که در ده جلد نگاشته شده است و در آن فوائد حدیثی و نکات ادبی و فقهی متعددی جمع آوری شده است. ابن حجر، طرق احادیث را در شرح حاضر جمع نموده؛ و در احادیث مکرر، مواردی که بیان حدیث مقصود بخاری بوده آن حدیث را شرح و در مواضع دیگر به محل شرح حدیث ارجاع داده؛ و در برخی از موارد، در میان احتمالات یا اقوال مختلف یکی از وجوه مذکور را ترجیح داده است. به گفته کشف الظنون، شروع تألیف این شرح به سال 813ق و پایان آن به سال 842ق است و بدین طریق بود که شارح، جزء جزء شرح را به خط خود نوشته؛ سپس جمعی از ائمه معتبر، با قرائت علامه ابن خضر، آن را مینوشتند و با اصل نوشته مؤلف مقابله و در هفته یک بار، نوشتههای خود را مباحثه میکردند تا تحریر کتاب به اتمام رسید. فقط بخش کوتاهی از ابتدای شرح به طریق املا بوده است. (حبیب الله عظیمی)
آغاز: الحمدلله الذی شرح صدور اهل الاسلام بالهدى ...
چاپ: طبع فی دهلی 1890/1م موسوما بصحیح البخاری مع شرح الباری و بولاق 1300/1؛ بیروت، دار المعرفة، 14 جلد .
[کشف الظنون 547/1 و 1231/2؛ سرکیس 81/1؛ قاهره، فؤاد سید 162/2؛ اعلام زرکلی 173/1؛ معجم المطبوعات العربية 81/1؛ الاوقاف العامة بغداد 273/1 و 274؛ الاوقاف العامة موصل 108/2؛ دنا 861/7 (14 نسخه)؛ معجم المؤلفين 20/2؛ بروکلمان 170/3؛ دار صدام ص212 و 213]
شرح و حواشی:
1- هدى الساری لمقدمة فتح الباری = فتح الباری؛ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی (733-852)
2- فهرست کتب فتح الباری بشرح صحیح البخاری
3- فهرست فتح الباری فی شرح صحیح البخاری
نسخههای خطی این اثر
16 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
رضوی
مشهد
|
1756 | بیکاتب | 873ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 2 |
رضوی
مشهد
|
21845 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | 249 | شناسنامه ← |
| 3 |
مرکز احیاء
قم
|
4003 | نظام بن محمد بن نظام خوافی | قرن 9 یا 10 | نسخ | 280 | شناسنامه ← |
| 4 |
رضوی
مشهد
|
21779 | برهان الدين بن قطب الدين بن حسن بن احمد بن احمد بن زکریا | رمضان 913ق | نسخ | 315 | شناسنامه ← |
| 5 |
دانشگاه
تهران
|
7924 | محمد بن محمد بن قریشی شافعی | شنبه 10 ذیقعده 947ق، برای ابوعبدالله شمس الدين ابی الطيب خطيب ازهر دواخلی شامی | نسخ | 353 | شناسنامه ← |
| 6 |
ملی
تهران
|
2775 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 303 | شناسنامه ← |
| 7 |
رضوی
مشهد
|
35209 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 200 | شناسنامه ← |
| 8 |
رضوی
مشهد
|
35415 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 362 | شناسنامه ← |
| 9 |
رضوی
مشهد
|
28341 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 499 | شناسنامه ← |
| 10 |
رضوی
مشهد
|
21643 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 250 | شناسنامه ← |
| 11 |
رضوی
مشهد
|
21693 | بیکاتب | قرن 11 و 12 | نستعلیق | 165 | شناسنامه ← |
| 12 |
رضوی
مشهد
|
22283 | بیکاتب | نیمه اول قرن12 | نسخ | 199 | شناسنامه ← |
| 13 |
رضوی
مشهد
|
22307 | بیکاتب | نیمه اول قرن12 | نسخ | 200 | شناسنامه ← |
| 14 |
رضوی
مشهد
|
22299 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 292 | شناسنامه ← |
| 15 |
رضوی
مشهد
|
20255 | بیکاتب | 12 رجب 1121ق | نسخ | 510 | شناسنامه ← |
| 16 |
مجلس
تهران
|
7928 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 400 | شناسنامه ← |