غزا نامه

● غزا نامه / شعر، تاریخ معصومین / فارسی qazā-nāme حماسه‌ای است مذهبی در شرح زندگانی امام حسین (ع). ترجمه احوال ناظم به دست نیامد، ابیات ذیل: «بمن بار الاها بیانی بده ×× ز صاحب زمانم نشانی بده / چنان کن که شهنامه و حمله خوان ×× نگیرندم از پس تیغ زبان» (ورق 72) بیانگر آن است که زمان ناظم غزانامه قبل از نیمه دوم قرن دوازدهم هجری قمری نبوده است. زیرا منظور ناظم از شهنامه ــ به ظن قریب به یقین ــ شاهنامه حیرتی (-970ق) است که در مغازی حضرت رسول و ائمه اطهار منظوم شده (حماسه سرایی در ایران، ص 383) و مراد شاعر از «حمله»، حمله حیدری باذل است که به‌وسیله میرزا ابوطالب در سال 1135 کامل شده (حماسه سرایی در ایران، ص 380). سراینده غزانامه در شیراز متولد شده و در کرمانشاه وطن گزیده و سی سال به شغل نوحه خوانی و تشبیه‌سازی مشغول بوده است. چنان‌که می‌گوید: «بگویم تو را ای عزیز الوجود ×× که مولود من شهر شیراز بود/کنون است کرمانشهانم وطن ×× که از والدین است میراث من / مقامی عجب کشوری انور است ×× که قاپی شاه نجف حیدر است/ بخردی و طفلی، بعهد سعید ×× عزا دار بودم بشاه شهید / به تشبیه سازی بزم عزا ×× قدم می‌زدم بر بساط بکا / به یک قرن سی سال یا بیش و کم ×× بدم نوحه گر بر امام امم» (ورق4). ناظم، منظومه‌اش را گاه «غزانامه» می‌خواند: زدم غوطه در بحر در بیان ×× شدم شهسواری درین داستان / غزا نامه کردم من این نامه نام ×× به پیغمبر و اهل بیتش سلام» (ورق4) و گاهی «کتاب غزا» یاد می‌کند: «توجه کند بر کتاب غزا ×× الاهی الاهی که آن مقتدا / بخوانند چون این کتاب غزا ×× بسامع بجامع عطا کن عطا» (ورق72). غزانامه مشتمل است بر دو داستان و چهل مجلس در وحدت و نعت حضرت رسول (ص) و حضرت علی (ع)، و چگونگی شهادت امام حسین علیه السلام و یاران وی.