نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

عين الترتيل في بيان حروف التنزيل

‘ayn-ot tartīl fī bayān-e horūf-et tanzīl
8 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/47190
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #47190
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 23، ص 161 تا 162
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: تجوید
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح كفاية المتعلم (š.-e kefāyat-ol mota‘allem)
اثر مرتبط / وابسته به: كفاية المتعلم في تصحيح حروف المتكلم؛ سمرقندی، محمد بن محمود (- 780)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

مؤلف ابتدا منظومه‌ای در قرائت و تجوید به نام «عقد الفرید فی نظم التجوید» به عربی سروده و خود آن را در کتابی به نام «روح المزيد في شرح العقد الفرید» به عربی شرح کرده، پس از آن برای سهولت تعلیم مبتدیان منظومه‌ای به فارسی سروده به نام «كفاية المتعلم» و در کتاب حاضر آن را شرح نموده است. عين الترتيل در الذریعه (ج15ش2322) به طور مستقل در حرف عین معرفی شده است، و در ش 1894 به دنبال عقد الفريد فارسی سمرقندی نیز از این کتاب یاد شده و از محمد بن محمود بن محمد شریف دانسته شده است.
آغاز اثر
« بسمله. الحمدلله الذی زین صدور اهل الایمان و الاحسان بنور الحكم و العرفان ... و بعد فالعبد الضعيف الحافظ لكلام الله اللطيف محمد بن محمود بن محمد الشريف السمرقندی محتداً الهمدانی مولداً ... میگوید: اول چیزی که ... و آنچه مهم بود در تجوید و ترتیل در یک قصیده جمع کرد و نام آن «عقد الفرید فی نظم التجوید» نهاد، و آن را شرح کرد و «روح المريد في شرح عقد الفرید» نامید ... اما چون به عربی بود و اطفال و مبتدیان از آن حظی نمی یافتند و عزیز شش هفت بیت گفته بود ... این ضعیف آن را مکمل گردانید ... و باز آن را شرحی به پارسی بیان کرد ... و نام آن «عين الترتيل في بيان حروف التنزيل» نهاد ... »
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 368/15 نسخه‌های منزوی 92/1 معجم المؤلفين 4/12 دنا 698/7 (8 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● عين الترتيل في بيان حروف التنزيل = شرح كفاية المتعلم / تجوید / فارسی ‘ayn-ot tartīl fī bayān-e horūf-et tanzīl = š.-e kefāyat-ol mota‘allem سمرقندی، محمد بن محمود، - 780 قمری samarqandī, mohammad ebn-e mahmūd (- 1379) وابسته به: كفاية المتعلم في تصحيح حروف المتكلم؛ سمرقندی، محمد بن محمود (- 780) مؤلف ابتدا منظومه‌ای در قرائت و تجوید به نام «عقد الفرید فی نظم التجوید» به عربی سروده و خود آن را در کتابی به نام «روح المزيد في شرح العقد الفرید» به عربی شرح کرده، پس از آن برای سهولت تعلیم مبتدیان منظومه‌ای به فارسی سروده به نام «كفاية المتعلم» و در کتاب حاضر آن را شرح نموده است. عين الترتيل در الذریعه (ج15ش2322) به طور مستقل در حرف عین معرفی شده است، و در ش 1894 به دنبال عقد الفريد فارسی سمرقندی نیز از این کتاب یاد شده و از محمد بن محمود بن محمد شریف دانسته شده است. آغاز: بسمله. الحمدلله الذی زین صدور اهل الایمان و الاحسان بنور الحكم و العرفان ... و بعد فالعبد الضعيف الحافظ لكلام الله اللطيف محمد بن محمود بن محمد الشريف السمرقندی محتداً الهمدانی مولداً ... میگوید: اول چیزی که ... و آنچه مهم بود در تجوید و ترتیل در یک قصیده جمع کرد و نام آن «عقد الفرید فی نظم التجوید» نهاد، و آن را شرح کرد و «روح المريد في شرح عقد الفرید» نامید ... اما چون به عربی بود و اطفال و مبتدیان از آن حظی نمی یافتند و عزیز شش هفت بیت گفته بود ... این ضعیف آن را مکمل گردانید ... و باز آن را شرحی به پارسی بیان کرد ... و نام آن «عين الترتيل في بيان حروف التنزيل» نهاد ... [الذريعة 368/15؛ نسخه‌های منزوی 92/1؛ معجم المؤلفين 4/12؛ دنا 698/7 (8 نسخه)]

نسخه‌های خطی این اثر

8 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
ملی
تهران
2291/3 حافظ اطیعو الله ابن شیخ نظام الدین 4 ذیقعده 983ق نستعلیق 38 شناسنامه ←
2
مدرسه جعفریه زهان
زهان
90 شیخعلی بن عیسی اواخر ذیحجه 1080ق نستعلیق 40 شناسنامه ←
3
گلپایگانی
قم
762/20-51/80 عبدالحمید بن محمد علی ایلابادی ساوجی رجب 1237ق نسخ 50 شناسنامه ←
4
رضوی
مشهد
137/2 شالباف، ناد علی بن محمد 1237ق نسخ - شناسنامه ←
5
مرکز مطالعات
قم
764/3 بی‌کاتب 21 صفر 1263ق نستعلیق 33 شناسنامه ←
6
مرعشی
قم
11861/4 ملا محمدرضا فرزند کربلائی رجبعلی فرزند آقا علی محمد تبریزی پنج‌شنبه 28 ربیع الثانی 1279ق شکسته نستعلیق، نسخ 27 شناسنامه ←
7
گلپایگانی
قم
8894/1-59/114 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 36 شناسنامه ←
8
دیانی
بیرجند
161/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 52 شناسنامه ←