ازهار الافکار فی جواهر الاحجار

● ازهار الافکار فی جواهر الاحجار / طبیعیات / عربی azhār-ul-afkār fī jawāhir-il-aḥjār تیفاشی، احمد بن یوسف، 580 - 651 قمری tīfāšī, aḥmad ebn-e yūsof (1185 - 1254) تاریخ تألیف: 640ق در شناسایی احجار کریمه و بیان خصایص هر یک از آنها، در بیست و پنج «باب»: 1. جوهر؛ 2. یاقوت؛ 3. زمرد؛ 4. زبرجد؛ 5. بلخش؛ 6. بنفش؛ 7. برادی؛ 8. الماس؛ 9. عین الهر؛ 10. پازهر؛ 11. فیروزه؛ 12. عقیق؛ 13. جزع؛ 14. مغناطیس؛ 15. سنبادج؛ 16. دهنج؛ 17. رازورد؛ 18. مرجان؛ 19. سبج؛ 20. خمشت؛ 21. جماهان؛ 22. یشم؛ 23. یشب؛ 24. بلوره؛ 25. طلق. تیفاشی می‌نویسد که از هر یک از گوهرها از پنج رهگذر بررسی نمودم: 1. پیداشدن آنها در کانها؛ 2. سبب هر معدن و کان؛ 3. بد و نیک و سره و ناسره هر گوهر؛ 4. خواص و منافع هر یک؛ 5. بهای هر یک. پس در ین رساله هم خواص و هم معادین و هم بهای گوهر ها آمده است. در آن از ارسطو و اسکندر و کندی و مسعودی و مسیحی و از «سر الطبیعه» بلینوس و «تحفة الملوک» رازی و «احجار» ابن الجزار احمد بن خالد یاد شده است. آغاز: بسمله. الحمدالله الملک الجبار العزيز القهار خالق السموات و الأرض و مابينهما من عجایب الآثار و غريب الأسرار المودع معظمها فى جواهر الأحجار الموجودة في خزاين الملوک الكبار. .. هذا كتاب غريب الواضع عجيب النفع عظيم الجمع ضمنته ذكر الاحجار الملوكية التي توجد فى خزائن الملوک و ذخائر الرؤساء. .. و جملة عدد الاحجار التي هي نثبتة فيه خمسة و عشرون حجرا انجام: عند جميع العقلاء محمود و هذا آخر ما أردت ايراده من هذا الكتاب و الحمدالله و الشکر لواحد الوجود، كمل الكتاب بحمدالله و حسن توفيقه و الحمدالله رب العالمين چاپ: با ترجمه ایتالیایی در فلورانس(فیورنسا Firenze)، سال 1818؛ محقق: محمد یوسف حسن و محمود بسیونی خفاجی، قاهره، الهیئة العامة للکتاب، چاپ اول، 328ص، 1396ق. [ریحانه الادب 230/1؛ معجم المطبوعات - چلبی 88/1؛ بروکلمن 495/1 و ذیل 904/1؛ دانشنامه جهان اسلام 799/8-801]