ازلية النفس و بقائها

● ازلية النفس و بقائها = بقاء النفس / فلسفه / عربی azalīyyat-un-nafs wa baqā'-u-hā = baqā'-un-nafs ابن کمونه، سعد بن منصور، - 683 قمری ebn-e kamūne, sa'd ebn-e mansūr ( - 1285) سه مقاله است از ابن کمونه در اثبات ازلی و ابدی بودن نفس به صورت مستدل و منطقی، که هر یک سرآغازی متفاوت دارد. مقاله اول در اثبات ابدیت نفس است و دارای 10 «فصل» می‌باشد، مقاله دوم در اثبات ازلیت نفس است و این که نفس نه مزاج است نه متولد از مزاج، در 11 «فصل». مقاله سوم بنا به تطبیقی که استاد حائری با دو مقاله نخست انجام داده است، گویا گزینشی است از دو مقاله نخست (ن.ک: نسخه مجلس ش 1837/6). فصول مقاله اول عبارتند از: 1. القول الشارح لمعنى اسم النفس؛ 2. اثبات وجود نفس انسان؛ 3. الواجب و الممكن و انقسام الموجود اليهما؛ 4. فى ان الواجب الوجود لا يعدم ابدا؛ 5. فى ان النفس الانسان قديمة؛ 6. في ان لكل ممكن قديم علة قديمة؛ 7. في ان عدم المعلول لاینفک عن عدم علته؛ 8 فى ان جميع المكنات ينتهى فى سلسلة الحاجة الى الواجب الوجود لذاته؛ 9. ترتيب هذه المقدمات مع مقدمات آخر بديهة ينتج ان نفس الانسان لا يعدم ابدا؛ 10. ذكر ما وقفت عليه من حجج القائلين بابدية نفس الانسان. ابن کمونه در این مقالات از براهین معروف و متداول سخن به میان نمی‌آورد و تنها به شرح و بسط برهان «اختراعی» خود و مقدمات آن بسنده می‌کند. آغاز: (آغاز مقاله اول:) بسمله الحمدلله الذى نطقت بحكمته عجائب صنعه و وقفت افکار بريته دون تصور ماهيته. احمده حمد من ابصر اليقين بعين بصيرته فآثر طريق مسلوکه و محجته. .. فان الذى يتضمنه هذه المقاله هو اثبات ابدية نفس الانسان بطريق برهانى هو مما ادركته بفکری و لم اعرف انى سبقت اليه و يتم الغرض منها بايراد عدة فصول ( الفصل الاول) فى القول الشارح لمعنى اسم النفس. قد بين فى العلوم المنطقيه ان تصور الاشياء على قسمين نام و ناقص. (آغاز مقاله دوم): بسمله مقالة فى ان النفس ليست بمزاج البدن و لا كائنة عن مزاج البدن يشتمل على احد عشر فصلا فصل اعلم انه لابد لمن اراد ان يبين ان النفس ليست بمزاج.. ان يبتدى ببيان امرين: ان المراد بقولنا ان النفس ما هو و الثاني ان حقيقة المزاج. .. ما هو (آغاز مقاله سوم): الحمدلله الذى عدد مننه التي يعجز عن عدها و حصرها. .. و الصلوة على ملائكته المقربين.. خصوصاً محمد و آله الطاهرين و بعد فان نتايج الافكار و نفائس الانظار مما يجب اذاعتها لاجل الانتفاع بها و لاينبغى اخفائها عن الراغبين و ان قل الراغب فى طلبها سيما اذا كانت من اهم المطالب العلميه و انفع المباحث اليقينيه و قد اتيت فى هذه الاوراق ما قدحه زناد خاطری و حصلته بفكری و نظری برهانا شریفا انجام: (پایان مقاله اول): الا بزيادة تقرير كما ذكرت و هذا خاتمة الكلام فى هذه المقاله و الحمدلله رب العالمين و صلوته على اهل قدسه من الانبياء و المرسلين خصوصاً على افضل مخترعاته محمد النبى و آله الطاهرين. (پایان مقاله دوم): و على التقدير الثاني يلزم ان لايتبين مما قيل في هذه المقاله. (پایان مقاله سوم): و من اراد ان يتحقق صحته و افضائه الى المطلوب فعليه بالالة التي تسمى بالمنطق يعتبره بها و الاستقضاء فيما عليه من السؤالات و الاجوبة فنذكر في غير هذه المقالة فليطلب من اماكنه.. و آله اجمعين [هدية العارفين 385/1؛ ذریعه 286/2-287، 459/4، 381/6، 89/8، 25/13، 351/18؛ آثار و احوال خواجه نصیر از مدرس رضوی ص 147-150 و 287، العلم عند العرب تأليف الدومیلی ترجمه عربی ص 567، فهرست خزائن عراق از کورگیس عواد: 35و138؛ بروکلمان ذیل یکم: 768 یادداشت های قزوینی؛ ریحانة الادب: 131/11؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی 524/4]