عقاید النساء

● عقاید النساء = کلثوم ننه / فقه، داستان / فارسی ‘aqāyed-on nesā’ = kolsūm nane آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین، - 1125 قمری āqā jamāl-e xānsārī, mohammad ebn-e hoseyn (- 1713) اثری لطیف و انتقادی است، در آن به تشریح اساس مذاهب اربعه پرداخته و سبکی برخی از آراء رایج میان مردم را به سخره گرفته، اکثر بدعت‌های رایج که به شرع نسبت داده شده را بیان می‌کند. مؤلف در پایان دیباچه علماء خمسه را یاد می‌کند: «علماء و فقهاء ایشان که در این فن مجتهدند و ایشان پنج نفر می‌باشند اول بی بی شاه زینب، دوم کلثوم ننه، سوم خاله جان آقا، چهارم بی بی یا سخن، پنجم دده بزم آرا و باید آن چه از اقوال و افعال ایشان به سمع مستمعین رسد محل اعتماد دانند و به فتوی ایشان عمل نمایند و به غیر از علماء خمسه دیگران از فقها بوده اند و هستند. نهایت ذکر اسامی ایشان موجب تطویل کلام می‌گردد». مؤلف بر آن است که برخی از عقائد عوام را که پایه‌ای جز جهل و خرافه‌پرستی ندارد، نقد نموده و دیگران را از آن باز دارد. در یک «مقدمه» و پانزده «باب» (و در برخی نسخه‌ها نوزده و شانزده باب) و یک «خاتمه» تنظیم شده: عناوین رساله در نسخه‌های نوزده بابی: باب 1. بیان غسل و وضو و تیمم؛ 2. نماز؛ 3. روزه؛ 4. بیان نکاح کردن؛ 5. بیان افعال و اعمال شب زفاف؛ 6. بیان زاییدن زاهو؛ 7. بیان حمام رفتن؛ 8. بیان سازها؛ 9. فضیلت و اوقات سازها؛ 10. بیان معاشرت زنان با شوهران و مادر خوانده؛ 11. در مطبوخاتی که بنذر واجب می‌شود؛ 12. بیان تعویذات چشم خم؛ 13. محرم و نامحرم؛ 14. اوقات استجابت دعای زنان؛ 15. بیان آمدن مهمان به خانه و بیرون رفتن؛ 16. بیان خواهر خواندگی؛ 17. اوقات صیغه خواندن خواهرخواندگی؛ 18. خواهر خواندگی بی‌دیدن یکدیگر؛ 19. چیزهایی که خواهرخوانده‌ها برای یکدیگر می‌فرستند؛ خاتمه در فواید متفرقه و منافع کثیره. آغاز: 1: الحمدلله الذی خلق النسوان و ناقصات العقول و جعلهن عند اولوا الابصار ... اما بعد این رساله ایست موسوم به عقاید النساء خالی از اطناب مشتمل بر مقدمه و خاتمه و یازده باب باب اول 2: حمد و سپاس بیقیاس مر خداوندی را سزاست که آینه قلوب بی عیوب أنبیا و اوصیا را از آلایش رنک سهو و نسیان مبرا و معرا ساخته. 3: بدانکه این رساله‌ای است کوتاه در بیان احوال وافعال و اقوال زنان و واجبات و مندوبات و محرمات و مکروهات ایشان و این رساله مشتمل است بر مقدمه و پانزده باب و خاتمه ... 4: هر آینه بر ضمیر منیر اخوات ایمانی پوشیده نماند که این مختصریست در بیان افعال ... چاپ: به اهتمام علی بلوکباشی، کتاب هفته، ش 17، 18 و 19 [دنا 535/7 (9 نسخه)؛ الذریعة 112/18؛ مشار فارسی 4100/4؛ نسخه‌های منزوی 1662/2؛ مکتبة امیرالمؤمنین 492/2؛ فهرستواره منزوی 442/1 و 459 و 562/6]