عشقیه

● عشقیه = تحفة القلوب و هدية الارواح / کلام و اعتقادات / فارسی ‘ešqīye = tohfat-ol qolūb va hedyat-ol arvāh انصاری، عثمان بن الله داد، - 1043 قمری ansārī, ‘osmān ebn-e al-lāh-dād (- 1634) نام کامل مؤلف در برخی از دیباچه‌ها صریحاً نیامده، ولی نام وی در متن چند جا آمده است. در دیباچه می‌گوید: «هست عثمان دوستدار نبی ...» و این «تحفة القلوب و هدية الارواح» در چهار «فصل» و هر فصل به چهار «باب» ... مسما به «عشقیه» با سربندهای «ای درویش دلریش» و گاهی «ای عزیز» به نثر روان آمیخته به نظم، بیشتر سروده‌ها از خود او: فصل 1. بیان فقر و تسلیم و توکل و ذکر، باب 1) فقر، 2) تسلیم، 3) توکل، 4) ذکر؛ فصل 2. احوال عاشق، باب 1) نهایت سلوک، 2) خصال درویشان، 3) ریاضت، 4) تحمل؛ فصل 3. خاموشی و عزلت، باب 1) سکوت و عزلت، 2) ذوق و محبت، 3) تضرع و شکستگی و احوال عاشقان؛ خاتمه کتاب: باب 1) تضرع عاشقان، 2) جانبازی عاشقان، 3) نصحیت، 4) خاتمه الکتاب. آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمین، و الصلوة علی رسوله محمد و آله اجمعین، سبحان الله آن قادری که خاک را از لطف عمیم جان بخشید ... این تحفة القلوب و هدية الارواح به چهار فصل مفصل شده و هر فصل بچهار باب منسوب گشت و هر باب بکلام ربانی و حدیث مصطفوی صلی الله علیه و سلم و سخنان اهل الله گشایش یافت ... این رساله مسمی به عشقیه دریای معرفت شد [فهرستواره منزوی 660/7]