الطیر (ترجمه)

● الطیر (ترجمه) / فلسفه / فارسی aṭ-ṭayr (t.) اخسیکثی، احمد بن محمد، 466؟ - 528 ؟ قمری axsīkasī, ahmad ebn-e mohammad (1074 - 1134) وابسته به: الطیر = الرسالة المرموزة فی وصف ... الشبکة و الطیر؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370-428) ترجمه‌ای است کهنه از «طیر» ابن سینا و بعضی از عبارات آن از ترجمه ساوجی کهنه تر می‌نماید. نویسنده این ترجمه عبارات عربی را نقل به معنی کرده اما با اختصار و بدون تصرفی نمایان، جز در پاره ای موارد که تصرفی اندک کرده، چنان که در ترجمه این عبارت شیخ الرئیس «و سمادل تغشی الضرام علی ثقة ...» چنین آمده: «و همچون سمندر باشید که تا فردا آتش به شما گزند نکند». این ترجمه علاوه بر این که درست مطابق عربی نیست، از مقصد نویسنده و نیز از روش و سبک مترجم بسیار دور است. ساوجی این جمله را بدین گونه ترجمه کرده: «و چون حیوان آتش باشی که به آسانی و اعتماد در آتش شود»، ذکر سمندر البته مناسب‌تر از «حیوان آتش» است اما ترجمه ساوی درست مطابق متن و بدون تصرف است. (عبدالحسین حائری) آغاز: (پس از خطبه عربی) هیچ کس هست از برادران من که چندان سمع عاریت دهد که طرفی از اندوه خویش با او بگویم مگر بعضی از این اندوهان من بشرکت برادری وی کمتر شود که دوستی هیچ کس صافی نگردد تا دوستی را از شوب و کدورت نگاه ندارد و این چنین دوست خالص کجا یابم که دوستیهای این روزگار چون بازرگانی شده است که آن وقت بر دوستی بشوند که حاجتی پدید آید و مراعاة این دوست فرو گذارند چون بی نیازی پیدا آید مگر برادری دوستانی که پیوند ایشان از قرابت الهی بود ... انجام: و خدای بر ما گواهست که ما رنجوریم از جهة تو و از عللی که بتو راه یافته است چون بسیار گفتند و چون اندک پذیرفتیم و بدترین سخنها آنست که ضایع شود و بی اثر ماند و استعانت من بخداست هر که ... و سیعلم الذین ظلموا ای منقلب ینقلبون زودا که بدانند کسانی که بر خود ستم کردند که کجا خواهند رفت و چه خواهند دید چاپ: به اهتمام محمد حسین اکبری (تهران، انتشارات الزهرا: 1370) [دنا 389/7؛ فهرستواره منزوی 102/6 و 301/1 «ترجمه رسالة الطیر»؛ کشف الظنون 280/1؛ مصنفات ابن سینا، مهدوی 177-178]