طرائف الطرف

● طرائف الطرف / ادبیات / عربی ṭarā'if-uṭ ṭuraf بارع بغدادی، حسین بن محمد، 443 - 524 قمری bāre‘ baqdādī, ḥoseyn ebn-e moḥammad (1052 - 1131) رساله‌ای است ادبی مشتمل بر اشعار و امثال و حکم در دوازده «باب» به عدد ماه‌های سال با این عناوین: 1. الحکم و الامثال؛ 2. محاسن الدالة على شرف الاعراق؛ 3. الفخر بالنفس و الحدود و ذكر البأس و الجود؛ 4. الخمريات المفسقة و الغزليات المعشقة؛ 5. الاوصاف البديعة المليحة؛ 6. الاثنية والشکر و الاستماحة و المدايح؛ 7. الاخوانيات و ذكر التحية و الاشتیاق و لوعة الفراق؛ 8. شكاية الدهر و اهله؛ 9. الهجا و المجون و الهزل و مباسطات اهل الفضل؛ 10. التهانى الانيقة و التعازى الرفيقة؛ 11. الشيب و الزهد و المناجات و صفاء العقائد و حسن النيات؛ 12. فصول منثورة من الافاضل و نکت الاماثل. پرفسور آربری، فهرست نگار کتابخانه چستربیتی، این کتاب را به ثعالبی نسبت داده، که قطعاً مراد او «ابومنصور عبد الملک بن محمد بن اسماعیل ثعالبی نیشابوری» متوفی به سال 429 یا 430ق صاحب «يتيمه الدهر» می‌باشد. لکن نسبت این کتاب به ثعالبی قطعاً درست نیست؛ زیرا صرف نظر از اینکه این کتاب جزو مؤلفات ثعالبی به شمار نیامده، پاره‌ای از منقولات آن و بعضی از شخصیت‌های علمی و ادبی که مطالبی از آنها نقل شده است از نظر زمانی متأخر بر ثعالبی هستند. مثلاً، در اواخر باب اول، برگ هشتم اشعاری از عمر خیام نیشابوری (- 509 یا 515 یا 517ق) نقل شده است. از باخرزی «ابوالحسن علی بن الحسن بن على الباخرزي الشافعي» (- 467ق) مؤلف کتاب «دمية القصر و عصرة اهل العصر» ذيل بر يتيمة الدهر ثعالبی، نام برده است و وزیر خواجه نظام الملک حسن بن على بن اسحاق طوسی (-485ق) ممدوح واقع شده است. آغاز: المجموع فی البدائع و الغرائب، و سميته بطرائف الطرف، و بوبته على عدد البروج الاثنی عشر [کشف الظنون 1109/2 و 1110؛ هدية العارفين 312/1؛ الذريعه 156/15؛ دنا 334/7]