طب کیمیاوی

● طب کیمیاوی = کیمیای باسلیقا / کیمیا، طب / فارسی tebb-e kīmīyāvī = kīmīyā-ye bāslīqā پاراسلسوس، 1493 - 1541 میلادی pārāselsūs (1493 - 1541) کرولیوس، 1560؟ - 1608 میلادی krolīyūs (1560-1608) مترجم: طباطبائی، زین العابدین بن علی، ق12 قمری وابسته به: الطب الكيمياوی = الطب الجديد الكيميائی = کیمیاء باسلیقا؛ پاراسلسوس (1493-1541) به امر: سید محمد رضاخان بهادر مظفر، حاکم بنگال تاریخ تألیف: 1100ق کتابی است شامل سه جزو: جزو اول رساله طب جدید کیمیائی پاراسلسوس (پراکلسوس) طبیب کیمیاوی سوئیسی (قرن 16 م) است که در چهار مقاله تدوین شده است: 1) ذکر طب کیمیایی نظری و طبیعیات در ده فصل، 2) اساس طب کیمیایی در هشت فصل، 3) تدابیر ادویه به طریق اهل صنعت کیمیا در سیزده فصل، 4) عملیات فن کیمیا از استخراج مواد و عناصر در دو فصل؛ جزو دوم رساله کیمیای باسلیقا اثر کرولیوس (فرولیوس) طبیب کیمیاوی آلمانی (قرن 16 و 17ق)، پیرو مکتب پاراسلسوس، است که در دو مقاله تدوین شده است: 1) معالجات کلی در هشت فصل، 2) معالجات جزئی در نه فصل؛ و جزو سوم گزیده سه فن از دوازده فن ذخیره اسکندری است. دو رساله اول را ابن سلوم حلبی (- 1081ق) در فصل چهارم کتاب خود «غاية الاتقان» از لاتین به عربی ترجمه کرده است و این ترجمه از عربی به فارسی از زین العابدین متطبب مشهدی فرزند سید علی طباطبایی است. جزو سوم افزوده مترجم فارسی است و در ترجمه عربی و دیگر ترجمه‌های فارسی وجود ندارد. همچنین مترجم فهرست مفصلی از مقالات و فصول هر سه جزء در ابتدا آورده است. انتهای این مجموعه به عربی است. آغاز: بسمله. فهرست این کتاب مشتمل است بر سه جزء و جزء اول محتویست بر یک مقدمه و چهار مقاله جزء دوم مشتمل است بر دو مقاله و جزء سیم که خاتمه است متضمن است بر 3 فن از فنون ذخیره اسکندری ... (بعد از 12 صفحه فهرست) اما مقدمه از جزو اول کتاب کیمیای باسلیقا در شناختن کیمیا و حقیقت آن و بیان احتیاج بان و غرض از آن پس می‌گوییم که کیمیا لفظی است یونانی و اصل آن خیمیا است و معنی خیمیا تحلیل و تفریق است انجام: يغمر بماء حماض في دن فيه خل و يدنن في زيل رطب اربعة عشر يوما فانه ينحل قد تمت الرسالة المسمى بذخيرة الاسكندريه. [الذریعة 4: 131؛ فهرستواره منزوی 5: 51-3550]