الصادح و الباغم و الحازم و العازم

● الصادح و الباغم و الحازم و العازم / شعر / عربی aṣ-ṣādiḥ wa-l bāġim wa-l ḥāzim wa-l ‘āzim ابن هباریه، محمد بن محمد، 414 - 509 قمری ebn-e habbārīyye, mohammad ebn-e mohammad (1024 - 1116) اهداء به: امیر سیف الدولة ابن الحسن صدقة بن دبیس فرمانروای حله (– 504) منظومه‌ای است زیبا حدود 2000 بیت به سبک کلیله و دمنه و نظم آن 10 سال به طول انجامیده و از سوی فرزند ناظم، به امیر سیف الدولة ابن الحسن صدقة بن دبیس پیشکش شده و به صله و انعام بسیار مفتخر گردیده است. مؤلف نخست باب ناسک و فاتک و مناظرات آنها را آورده، سپس باب بیان و مفاخره حیوانات، آنگاه باب ادب. در پایان آن چنین می‌گوید: «هذا کتاب حسن ×× تحار فيه الفطن / انفقت فيه مدة ×× عشر سنين عدة / منذ سمعت باسمكا ×× وضعته برسمکا / بيوتها الفان ×× جميعها معانی / لو ظل كل شاعر ×× و ناظم و ناثر / كعمر نوح التالد ×× فی نظم بیت واحد / من مثله لما قدر ×× ما كل من قال شعر / انفذته مع ولدى ×× بل مهجتی و کبدی / وانت عند ظنی ×× اهل لكل من / و قد طوی الیکا ×× توكلاً علیک / ان مشقة شديدة ×× و شقة بعيدة / و لو ترکت جئت ×× سعياً ولا و نيت / ان الفخار و العلا ×× ارثک من دون الملا / فاجز لن صلته ×× واحسنن جائزته». چاپ: مصر، 1292ق؛ سوریه، بیروت، المطبوعات العربیه، 1886 میلادی؛ هند، لکنو، مطبع مجمع العلوم، سنگی، رقعی، 60ص [معجم المطبوعات 271؛ الذریعة 2/15 چلبی؛ معجم المؤلفین 82/10 و 225/11؛ دنا 4/7 (3 نسخه)؛ کشف الظنون: 1069/2؛ ریحانة الادب: 269/8؛ الاوقاف العامة موصل 113/2]