الشفاء العاجل

● الشفاء العاجل / طب / عربی aš-šifā'-ul-‘ājil گیلانی، صدرالدین علی بن محمد، - 1018 قمری gīlānī, sadr-od-dīn ‘alī ebn-e mohammad (- 1610) مؤلف می‌گوید که درباره درمان فوری بیماری‌ها از پیشینیان جز دانشمند محمد زکریای رازی کسی ننوشت. او هم در برء الساعه آنچه خود آزمود آورد و من نوشته او را دستور خویش ساختم و آنچه او نگفته است از گفتار گذشتگان و آزموده‌ها خود و شنیده‌های از دانشمندان روزگارم بر آن افزودم و این دفتر بساختم و آن را در یک دیباچه و پنج باب گذاردم. بدین ترتیب: مقدمه دارای ده فصل (در کلیاتی درباره داروهای که در معالجات سریع به کار میرود)؛ باب 1. درمان بیماری‌های گردن به بالا (و مانند برءالساعه از صداع آغاز شده)؛ باب 2. درمان‌های جهاز تنفس و هضم غذا؛ ابواب دیگر آن در نسخه‌ها دیده نشد و به نظر می‌رسد ترتیبی که در مقدمه آورده، عمل نکرده است. آغاز: بسمله، نحمدک یا شافی صدورنا برشحات بحار رحمته و نشکرک یا هادی قلوبنا بلمعات انوار حکمته ... ثم يقول الفقير الى فضل ربه ... على المدعو بصدرالدین بن محمد الطبيب لقد طال ما وقع في قلبي ان ائلف كتابا فى المعالجات التي يسرع انجاحها للامراض ... لما رايت من عدم نهوض احد من القدماء لذلك الا الفاضل محمد زكريا الرازى فانه قد وضع كتاباً ... لكنه لم يذكر فيه الاماجربه هو وحده و هو قليل و لم يذكر ايضا اقسام الامراض ... فاردت ان اجعل كتاب كالدستور و اذكر ما لم يكن فيه مما يجب ذكره و كان قد اعان على ذلك امر من وجب على اطاعته ... و اذ قد حضر عندى من الكتب ... ما لايكاد تجمع عند احد شرعت في تأليف كتابى هذا الذى سميته بالشفاء العاجل و رتبته على مقدمة و خمسة ابواب انجام: فانه يقتل الديدان فی البطن و الله اعلم تم الحمدلله رب العالمين و صلى الله على محمد و آله الطاهرين. [دنا 1205/6 (4 نسخه)]