شرفنامه

● شرفنامه = منشآت / انشاء / فارسی šaraf nāma = monšaʾāt لاری شیرازی، روح الله، ق 10 قمری lārī šīrāzī, rūh-ol-lāh (- 16c) مجموعه منشآتی است که مکاتبات، منشورات، احکام، پروانجات، عرایض و رسایل دوران حکومت ابراهیم بیگ تواچی باشی ملقب به ابراهیم ذوالقدر (947 تا 962ق) و شاه ولی بیگ تاتی اوغلی مشهور به شاه ولی سلطان ذوالقدر (966 تا 978ق) و ولی سلطان قلخانچی ذوالقدر (978 تا 985 ق) در ایالت فارس را دربرمی‌گیرد و تقریباً شامل تمامی نامه‌های مربوط به نیمه دوم قرن 10 ق و رویدادها و حوادث سیاسی و اجتماعی و فرهنگی ایالت فارس و لارستان است. بر اساس آنچه در مقدمه آمده: نوشتن آن را به درخواست «حکام گرام» و «اوامر و اشارات اکابر انام» و ابرام «اخوان» دانسته و بعد می‌نویسد «که آن مسودات را جهت مطالعه فرزند ارجمند خود و مبتدیان به صفحه بیاض آرد». فتوحی در سبک انشای خود تحت تاثیر خواجه محمود گاوان قرار داشته و مانند مکاتبات «ریاض الانشاء»، «شرف‌نامه» نیر متنی منثور ولی آمیخته به نظم دارد. کتاب شامل «مقدمه» و پنج «مقاله» و یک «خاتمه» است: مقدمه در باب معنی انشاء و قاعده املاء و آداب مکاتبات؛ مقاله 1. در نوشتن عرض‌ها، شامل دوازده مکاتبه؛ 2. با عنوان: حکام به حکام و اعالی به اعالی و اعالی به ادانی، شامل بیست و شش نامه؛ 3. تتمه مقاله دوم با عنوان: از جانب اکابر عالی مراتب به اعلی مراتب و ادنی مراتب، شامل سی و سه مکاتبه؛ 4. با عنوان: در مکاتبات اعیان به خدمت حکام عالیشأن، شامل چهارده نامه؛ 5. با عنوان: از اخوان الصفا و ارباب محبت و وفا به امثال و اکفا، شامل هفت نامه؛ خاتمه در منشورات و مکتوبات و احکام مختلفه، مشتمل بر دو «فصل»: 1) منشورات و مکتوبات متفرقه و شامل نه نامه است، 2) در احکام و مشتمل بر هفت حکم است. پس از آن تحت عنوان «مقطعات»، شش «قطعه» در موضوعات مختلف آمده و باب اول آن به پایان رسیده و باب دوم با عنوان «در رقم آنچه در ایام فرخنده انجام نواب نامدار عدالت شعار سپهر اقتدار ولی الامتنانی شاه ولی سلطان صورت بیان یافته از پروانجات و مکاتبات و غیره» و آغاز آن با عنوان «فتح الباب این باب به توفیق الله الملک الفتاح از پروانجات شده» شامل بر شصت و سه پروانچه و مکتوب و تذکره مربوط به دوران حکومت شان ولی سلطان ذوالقدر است. آغاز: بسم الله تیمنا بذکره الاعلی انشاء حمد و ثنا منشی الممالک و خالق البرايا و الملائک تعالى شانه الاعلى حد منشیان خطه دانش و بینش نیست و منشاء آفرینش عالم ... اما بعد بر خاطر پاک اهل ادراک پوشیده نماند که خاک راه اهل الله المتخلص بفتوحی روح الله حسب الحکم حکام گرام به موجب اوامر و اشارات اکابر انام و مبالغه و ابرام اخوان الصفا و ارباب محبت و وفا ... به جهت مطالعه فرزند ارحمند خود و ... اما مقدمه بدان وفقک الله تعالی که معنی انشاء آفریدن است و منشی حقیقی آن کس است ... چاپ: تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1389ش، با تصحیح و تحقیق دکتر محمد باقر وثوقی و با همکاری خدیجه عالمی و منوچهر ایزد پناه [دنا 141/10 (منشآت)؛ نسخه‌های منزوی 2109 – 2110؛ الذریعه 34/23]