نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

شرح الوقاية

š.-ul-wiqāya
11 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/41928
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #41928
پدیدآور / مؤلف: خلخالی، حسین بن حسن
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 20، ص 930 تا 932
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فقه هیئت
عناوین دیگر و هم‌تراز:
دائرة الهندية (dā'irat-ul-hindīyya) معرفة الزوال (ma'rifat-uz-zawāl) معرفة وقت الزوال و القبلة (ma'rifat-u waqt-iz-zawāl-i wa-l-qibla)
اثر مرتبط / وابسته به: شرح وقاية الرواية فى مسائل الهداية؛ صدرالشريعة الثانى، عبيدالله بن مسعود (- 750ق)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

شرح بخشی از شرح الوقاية صدرالشریعه ثانی، عبیدالله بن مسعود بن تاج الدین الشریعة محبوبی بخاری در خصوص فرعی فقهی در مسأله معرفت زوال و وقت «دلوک الشمس» مستفاد از آیه شریفه «أقم الصلوة لدلوک الشمس إلى غسق الليل» است که برای تبیین آن از طریق دائره هندی توضیح داده می‌شود که منظور و مراد از دلوک، زوال شمس می‌باشد و نه غروب. این اثر با عنوان «شرح الدائرة الهندية في معرفة سمت القبلة» و با تحقیق درید عبدالقادر نوری در سال 1981هـ در بغداد منتشر گردیده است با این توضیح که موضوع اصلی رساله معرفت قبله نیست؛ هر چند بی ارتباط با موضوع بحث نیز نیست! (حسین متقی)
آغاز اثر
« بسملة، الحمدلله رب العالمين ... و بعد فيقول الفقير إلى الله تعالى حسين الحسينى الخلخالى لما كان أشرف الطاعات بعد الإيمان هو الصلوة أمر الله بها و عين وقتها فقال عز من قائل (أقم الصلوة لدلوك الشمس إلى غسق الليل) و اختلف المفسرون فى معنى دلوك الشمس إلى غسق الليل) و اختلف المفسرون فی معنى دلوک الشمس فقال بعضهم إن دلوكها غروبها فقال الأكثرون إن دلوكها زوالها عن كبد السماء و هذا هو المختار ... »
انجام اثر
« من الطرق المذكورة في الموضع الذى عرضه تسعون درجة و يكون السنة الشمسية هناك يوماً و ليلة لأنه لا في شيء من المشرق و المغرب و الجنوب و الشمال؛ تمت الرسالة بعون الله الملك الوهاب. »
سوابق و چاپ‌های اثر
با عنوان «شرح الدائرة الهندية فى معرفة سمت القبلة» و با تحقیق درید عبدالقادر نوری در سال 1981ق در بغداد
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 1150/6 (10 نسخه) الفلک و التنجیم 114-116 معجم المؤلفين 221/3، 319 تاریخ علم الفلک 296

متن فنخا

● شرح الوقاية = دائرة الهندية = معرفة الزوال = معرفة وقت الزوال و القبلة / هیأت، فقه / عربی š.-ul-wiqāya = dā'irat-ul-hindīyya = ma'rifat-uz-zawāl = ma'rifat-u waqt-iz-zawāl-i wa-l-qibla خلخالی، حسین بن حسن، - 1014 قمری xalxālī, hoseyn ebn-e hasan (- 1606) وابسته به: شرح وقاية الرواية فى مسائل الهداية؛ صدرالشريعة الثانى، عبيدالله بن مسعود (- 750ق) شرح بخشی از شرح الوقاية صدرالشریعه ثانی، عبیدالله بن مسعود بن تاج الدین الشریعة محبوبی بخاری در خصوص فرعی فقهی در مسأله معرفت زوال و وقت «دلوک الشمس» مستفاد از آیه شریفه «أقم الصلوة لدلوک الشمس إلى غسق الليل» است که برای تبیین آن از طریق دائره هندی توضیح داده می‌شود که منظور و مراد از دلوک، زوال شمس می‌باشد و نه غروب. این اثر با عنوان «شرح الدائرة الهندية في معرفة سمت القبلة» و با تحقیق درید عبدالقادر نوری در سال 1981هـ در بغداد منتشر گردیده است با این توضیح که موضوع اصلی رساله معرفت قبله نیست؛ هر چند بی ارتباط با موضوع بحث نیز نیست! (حسین متقی) آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين ... و بعد فيقول الفقير إلى الله تعالى حسين الحسينى الخلخالى لما كان أشرف الطاعات بعد الإيمان هو الصلوة أمر الله بها و عين وقتها فقال عز من قائل (أقم الصلوة لدلوك الشمس إلى غسق الليل) و اختلف المفسرون فى معنى دلوك الشمس إلى غسق الليل) و اختلف المفسرون فی معنى دلوک الشمس فقال بعضهم إن دلوكها غروبها فقال الأكثرون إن دلوكها زوالها عن كبد السماء و هذا هو المختار ... انجام: من الطرق المذكورة في الموضع الذى عرضه تسعون درجة و يكون السنة الشمسية هناك يوماً و ليلة لأنه لا في شيء من المشرق و المغرب و الجنوب و الشمال؛ تمت الرسالة بعون الله الملك الوهاب. چاپ: با عنوان «شرح الدائرة الهندية فى معرفة سمت القبلة» و با تحقیق درید عبدالقادر نوری در سال 1981ق در بغداد [دنا 1150/6 (10 نسخه)؛ الفلک و التنجیم 114-116؛ معجم المؤلفين 221/3، 319؛ تاریخ علم الفلک 296]

نسخه‌های خطی این اثر

11 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مجلس
تهران
404/6 کر بی‌کاتب قرن 11 نسخ 6 شناسنامه ←
2
مرعشی
قم
8725/2 علی رضا بن زین الدین سلیمی 1050ق - 13 شناسنامه ←
3
گوهرشاد
مشهد
684/4 حمزة بن ابی بکر 1071ق نستعلیق - شناسنامه ←
4
ملی
تبریز
3400 احمد 1078ق نستعلیق 7 شناسنامه ←
5
ملی
تهران
2838/1 بی‌کاتب 1081ق نستعلیق، نسخ 7 شناسنامه ←
6
مرعشی
قم
8090/5 حافظ عثمان (بن حاج عمر) آمدی 1163ق نسخ 5 شناسنامه ←
7
گوهرشاد
مشهد
595/5 علی بن ابراهیم بن علی چلبی بن حاج سید احمد 1203-1207ق، در خدمت ملا عبدالله افندی مدرس نستعلیق، نسخ 10 شناسنامه ←
8
مرعشی
قم
10485/7 احمد البانی 1237ق نسخ 6 شناسنامه ←
9
فیضیه
قم
1469/10 بی‌کاتب 1254ق - - شناسنامه ←
10
مجلس
تهران
1937/2 بی‌کاتب قرن 14 نستعلیق 30 شناسنامه ←
11
گوهرشاد
مشهد
683/4 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←