نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

شرح قصيدة البردة

š.-u qaṣīdat-il-burda
8 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/40729
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #40729
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 20، ص 350 تا 351
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: ادبیات
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح الكواكب الدرية (š.-ul-kawākib-id-durrīyya)
اثر مرتبط / وابسته به: الكواكب الدرية فى مدح خير البرية = قصيدة البردة <!-- page: 351 --> قصیده برده = برده میمیه؛ بوصیری، محمد بن سعید (608-696) قصیده بدیعیه برده که به نام «الکواکب الدریه فی مدح خیرالبریه» نیز شناخته می‌شود، یکصد و شصت و دو بیت است، 12 بیت مطلع، 16 بیت درباره نفس و هواهای نفسانی، 30 بیت مدایح رسول علیه السلام، 19 بیت در مولد آن حضرت، 10 بیت در دعابه، 17 بیت در مدح قرآن کریم، 13 بیت در معراج آن حضرت، 22 بیت در جهادهایش، 14 بیت در استغفار، 9 بیت در مناجات. در وجه تسمیه این قصیده به «برده» گویند که بوصیری را بیماریی عارض شد و او برای شفای خود این قصیده را سرود و به حضرت نبوی توسل جست. سپس در خواب دید که آن حضرت بردی بر او پوشاندند، از برکت آن عنایت، وی از مرض شفا یافت و از آن پس قصیده بدین نام خوانده شده و پیشینیان آن را برای شفای از بیماری‌ها و بر آمدن حاجات خود حفظ می‌کردند و می‌خواندند. بر آن شروح بسیاری نوشته‌اند از جمله این شرح که شرحی توضیحی و نسبتاً مختصری است؛ در آن بیتی آمده و لغات آن شرحی شده و با اختصار توضیحاتی نیز دارد.
آغاز اثر
« بسمله سبحان من اخفی سبحات وجهه بانوار جلال ذاته بحجاب عجاب الانوار ... »
انجام اثر
« ام کیف یحصی رمال و اقطار حيالن تهیا فی ذاکم بعد انات الحمدلله علی التمام و لرسول افضل التحية و السلام و صلى الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين. »
سوابق و چاپ‌های اثر
ایران، سنگی، 1273ق، رقعی؛ ایران، تهران، 1272 قمری، سنگی، وزیری؛ ایران، تهران، 1282 قمری، وزیری کوچک، 44ص (صص208-251) در متن و هامش
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 927/6 (8 نسخه) کشف الظنون 1334/2 مخطوطات الادب فی المتحف العراقی، اسامه نقشبندی و ظمیاء عباس ص 370، ش934 تا 938 که در آن پنج نسخه از این شرح معرفی شده

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● شرح قصيدة البردة = شرح الكواكب الدرية / ادبیات / عربی š.-u qaṣīdat-il-burda = š.-ul-kawākib-id-durrīyya ابوشامه، عبدالرحمن بن اسماعیل، 599 - 665 قمری abū-šāme, ‘abd-or-rahmān ebn-e esmā‘īl (1203 - 1267) وابسته به: الكواكب الدرية فى مدح خير البرية = قصيدة البردة قصیده برده = برده میمیه؛ بوصیری، محمد بن سعید (608-696) قصیده بدیعیه برده که به نام «الکواکب الدریه فی مدح خیرالبریه» نیز شناخته می‌شود، یکصد و شصت و دو بیت است، 12 بیت مطلع، 16 بیت درباره نفس و هواهای نفسانی، 30 بیت مدایح رسول علیه السلام، 19 بیت در مولد آن حضرت، 10 بیت در دعابه، 17 بیت در مدح قرآن کریم، 13 بیت در معراج آن حضرت، 22 بیت در جهادهایش، 14 بیت در استغفار، 9 بیت در مناجات. در وجه تسمیه این قصیده به «برده» گویند که بوصیری را بیماریی عارض شد و او برای شفای خود این قصیده را سرود و به حضرت نبوی توسل جست. سپس در خواب دید که آن حضرت بردی بر او پوشاندند، از برکت آن عنایت، وی از مرض شفا یافت و از آن پس قصیده بدین نام خوانده شده و پیشینیان آن را برای شفای از بیماری‌ها و بر آمدن حاجات خود حفظ می‌کردند و می‌خواندند. بر آن شروح بسیاری نوشته‌اند از جمله این شرح که شرحی توضیحی و نسبتاً مختصری است؛ در آن بیتی آمده و لغات آن شرحی شده و با اختصار توضیحاتی نیز دارد. آغاز: بسمله سبحان من اخفی سبحات وجهه بانوار جلال ذاته بحجاب عجاب الانوار ... انجام: ام کیف یحصی رمال و اقطار حيالن تهیا فی ذاکم بعد انات الحمدلله علی التمام و لرسول افضل التحية و السلام و صلى الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين. چاپ: ایران، سنگی، 1273ق، رقعی؛ ایران، تهران، 1272 قمری، سنگی، وزیری؛ ایران، تهران، 1282 قمری، وزیری کوچک، 44ص (صص208-251) در متن و هامش [دنا 927/6 (8 نسخه)؛ کشف الظنون 1334/2؛ مخطوطات الادب فی المتحف العراقی، اسامه نقشبندی و ظمیاء عباس ص 370، ش934 تا 938 که در آن پنج نسخه از این شرح معرفی شده]

نسخه‌های خطی این اثر

8 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
ملی
تهران
25 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 78 شناسنامه ←
2
ملی
تهران
1774/2 عبدالعلیم بن عبدالغفار بن شیخ احمد 904ق نستعلیق 79 شناسنامه ←
3
دانشگاه
تهران
2020 بی‌کاتب دوشنبه 25 ربیع الاول 954ق نسخ 73 شناسنامه ←
4
مرکز مطالعات
قم
393 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 8 شناسنامه ←
5
مرکز احیاء
قم
860 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 72 شناسنامه ←
6
الهیات
مشهد
20922/2 محمد بن محمد علی 1266ق نسخ - شناسنامه ←
7
رضوی
مشهد
19678 بی‌کاتب 1272ق نسخ - شناسنامه ←
8
مجلس
تهران
13568/17 بی‌کاتب با تاریخ 1300ق نسخ 49 شناسنامه ←