شرح فصوص الحكمة

● شرح فصوص الحكمة = شرح الفصوص / فلسفه - عربی š.-u fuṣūṣ-il- ḥikma = š.-ul-fuṣūṣ حسینی تبریزی، امیر اسماعیل، 856 - 919 قمری ḥoseynī tabrīzī, amīr esmā‘īl (1453 - 1514) وابسته به: فصوص الحکمة = الفردوس = الفصوص الصغیر؛ فارابی، محمد بن محمد (260-339) اهدا به: سلطان یعقوب بهادر شرح مزجی و مختصر فصوص الحکم (الفصوص) فارابی است. در کشف الظنون ذیل ذکر فصوص نوشته فصوص را امیر اسماعیل شرح نموده است. در الذریعه شارح را شاگرد فارابی پنداشته‌اند که صحیح نیست. همچنین شیخ آقا بزرگ نوشته که بعضی این شرح را به جلال الدین دوانی (-908ق) نسبت داده‌اند، ولی در فهرست آثار او از چنین نوشته‌ای یاد نشده است. تا آن جا که جستجو شد این انتساب تنها در فهرست الهیات تهران (ج1، ص 387) تکرار شده و نسخه ش 758/4 آن کتابخانه به اشتباه به دوانی منسوب شده است. فصوص الحکم فارابی در برخی از نسخه‌ها (مانند نسخه ش 2441/5 و 2594/11 دانشگاه تهران و ش 286/27 مرعشی و ش 4853/9 کتابخانه ایاصوفیه در فهرست میکروفیلمهای دانشگاه، ج1، ص 472 و ش 11452/8 و 914 آستان قدس) با نام الفردوس به ابن سینا نسبت داده شده است. اما آن‌گونه که مرحوم یحیی مهدوی در فهرست نسخه‌های مصنفات ابن سینا (ص 284) می‌نویسد: «رساله‌ای که به نام الفردوس در نسخه‌های متعدد به شیخ [=ابن سینا] نسبت داده شده است و به اتکای آن بروکلمان (52) و سزگین (124) و قنواتی (233) آن را در فهرست آثار شیخ ثبت کرده‌اند همان کتاب الفصوص منسوب به فارابی است. قسمتی از کتاب الفصوص نیز به نام قوی الانسان و ادراکاتها به شیخ نسبت داده شده است و شاید انتساب کتاب الفصوص به فارابی مبنای صحیحی نداشته باشد». (حکیم) آغاز: آغاز خطبه: الحمد لله الذی أنشأ هويات المهيات بالقضاء السابق على القدر و أبدع جواهر العقول و نفوس القوى بسابق أمره کلمح بالبصر. آغاز شرح: الامور التی قبلنا یعنی ان الموجودات التی تقرب منا لكل واحد منها مهية لها مرتبة. چاپ: تهران، محقق: علی اوجبی، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 313ص، 2003 و 2007م. [دنا 887/6 با دو نام (23 نسخه)؛ دانشمندان آذربایجان: 39]