شرح الشمسية فی اصول الحسابية

● شرح الشمسية فی اصول الحسابية / ریاضیات / عربی š.-uš-šamsīyya fī usūl-il-ḥisābīyya کوبنانی، ابواسحاق، - 886 قمری kūbnānī, ābū-eshāq (- 1482) وابسته به: الشمسية فی اصول الحسابية = شمسية الحساب؛ نظام الاعرج، حسن بن محمد (-728) اهدا به: معین الدین عبدالکریم تاریخ تألیف: 20 جمادی الاول 868ق شمسية الحساب رساله‌ای است در یک «مقدمه» و دو «فن» از تألیفات نظام الدین حسن بن محمد بن حسین نیشابوری قمی معروف به نظام الاعرج و شرح آن از عبدالله بن عبدالله ابواسحق کوبنانی است. او نخست می‌خواست همان باب چهارم کتاب «شمسیه نیشابوری» را شرح کند، این بود که دیباچه‌ای به نام بهرام روزافزون پادشاه مازندران نوشته و سپس برگشت و همه کتاب را شرح نوشت. در دنبال آن چنین آمده: «هذا ما كتبت اولا فی شرح الباب الرابع من شمسية الحساب ثم شرحت ثانيا جميع الكتاب و عنونته بالقاب السلطان المرحوم السيد عبدالکریم انار الله برهان سلطنته و سيادته و انا الفقير ابواسحق بن عبدالله الكوبنانی». با سربندهای «فن» و «باب» و «فصل»، برای نمونه: الفن الثاني فيما يتعلق بفروع الحساب، در چهار باب: الباب الاول فی بیان منازل الاعداد و استخراج الضلع الاول لكل عدد، در سه فصل: 1) تعریف المنازل، 2) استخراج الجذور، 3) استخراج الضلع الاول لعدد مفروض ...؛ الفن الثالث في المساحة در سه فصل: 1) فيما يجب تقديمة، 2) مساحة غير الاجسام (یعنی خطوط و سطوح). آغاز: بسمله. و به نستعين. نحمدك اللهم على ما قسمت لنا من ضروب انعام لا يحصى عددها احد ابداً ... و بعد فانى طالما كنت عازما على ان اكتب وريقا مرتبا ... يكون مسار اللقرايح ... ثم رايت الناس الى شمسية الحساب راغبين انجام: و ننصفه بقى اربعة و ثلثة اثمان، تم الكتاب في عشرين جمادى الاولى سنة ثمان و ستين و ثمانمائة الهجرية [دنا 806/6 (6 نسخه)؛ کشف الظنون 1062/2؛ جامع الشروح و الحواشی 1307/2؛ فهرست کتابخانه ظاهریه دمشق (ریاضیات) 111؛ مصورات دارالکتب المصرية (العلوم) 56/3؛ موسوعة مؤلفی الامامیة 470/1]