شناسنامه کتابشناختی اثر
شرح رسالة العلم
š.-u r.-il-‘ilm
پیوند کوتاه:
/w/39820
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #39820
پدیدآور / مؤلف:
احسائی، احمد بن زین الدین
تاریخ و سده تألیف:
1230 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 19، ص 805
تا 808
زبان و قالب:
عربی
عناوین دیگر و همتراز:
شرح لباب الکلام
(š.-u lubāb-il-kalām)
اهدا / به درخواست:
میرزا باقر نواب
محل تألیف:
کرمانشاهان
اثر مرتبط / وابسته به:
اللباب = علم الله تعالى = لباب الکلام؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
ملا فیض کاشانی، محمد بن مرتضی، رسالهای در کیفیت علم باری تعالی به اشیاء جزئی و کلی و محسوسات و معقولات برای فرزندش علم الهدی در سال 1041ق نگاشته است که این کتاب در سال 1228ق در اصفهان به دست شیخ احمد احسائی افتاده است و وی در 1230ق شرحی بر آن نگاشته و به برخی مطالب آن رساله طبق مذهب شیخیه پاسخ داده است. این شرح به شیوه «قال، اقول» نگاشته شده است.
آغاز اثر
« بسمله الحمد لله رب العالمین ... اما بعد فیقول العبد ... ان علم الله قد تکلم فیه العلماء و الحکماء ... و اکثر هم قدا خطاء سمت الحق ... »
انجام اثر
« فان قلت بل بما تقصد فهکذا و الله فعلت لا غیر ما توفیقی الا بالله علیه توکلت و الیه انیب و لاحول و لاقوة الا بالله العلی العظیم و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین. وقع الفراغ من هذه الکلمات فی یوم الجمعة الخامس من شهر ربیع الثانی (1230) الهجرة النبویة ... بید مؤلفها العبد المسکین ... الاحسایی، المطیر فی البلد المحروسه کرمانشاهان حامداً مصلیاً مستغفراً تائباً. »
سوابق و چاپهای اثر
تبریز، 1273، در جوامع الحکم
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
المحاکمات و المقاومات سبزواری، هادی بن مهدی (1212-1289)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 6/ 741-739 (5 نسخه)
الذریعة 13/ 288 و 15/ 322 و 18/ 278 و 15/ 315 و 318 و 317
فهرستهای خودنوشت فیض کاشانی ص 233
متن فنخا
● شرح رسالة العلم = شرح لباب الکلام / فلسفه و کلام / عربی
š.-u r.-il-‘ilm = š.-u lubāb-il-kalām
احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 ؟ قمری
ahsā'ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
وابسته به: اللباب = علم الله تعالى = لباب الکلام؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)
به خواهش: میرزا باقر نواب
تاریخ تألیف: جمعه 5 ربیع الثانی 1230ق؛ محل تألیف: کرمانشاهان
ملا فیض کاشانی، محمد بن مرتضی، رسالهای در کیفیت علم باری تعالی به اشیاء جزئی و کلی و محسوسات و معقولات برای فرزندش علم الهدی در سال 1041ق نگاشته است که این کتاب در سال 1228ق در اصفهان به دست شیخ احمد احسائی افتاده است و وی در 1230ق شرحی بر آن نگاشته و به برخی مطالب آن رساله طبق مذهب شیخیه پاسخ داده است. این شرح به شیوه «قال، اقول» نگاشته شده است.
آغاز: بسمله الحمد لله رب العالمین ... اما بعد فیقول العبد ... ان علم الله قد تکلم فیه العلماء و الحکماء ... و اکثر هم قدا خطاء سمت الحق ...
انجام: فان قلت بل بما تقصد فهکذا و الله فعلت لا غیر ما توفیقی الا بالله علیه توکلت و الیه انیب و لاحول و لاقوة الا بالله العلی العظیم و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین. وقع الفراغ من هذه الکلمات فی یوم الجمعة الخامس من شهر ربیع الثانی (1230) الهجرة النبویة ... بید مؤلفها العبد المسکین ... الاحسایی، المطیر فی البلد المحروسه کرمانشاهان حامداً مصلیاً مستغفراً تائباً.
چاپ: تبریز، 1273، در جوامع الحکم
[دنا 6/ 741-739 (5 نسخه)؛ الذریعة 13/ 288 و 15/ 322 و 18/ 278 و 15/ 315 و 318 و 317؛ فهرستهای خودنوشت فیض کاشانی ص 233]
شرح و حواشی:
1- المحاکمات و المقاومات سبزواری، هادی بن مهدی (1212-1289)
نسخههای خطی این اثر
54 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مجلس
تهران
|
4338/8 | احسائی، احمد بن زین الدین (مؤلف) | قرن 13 | نستعلیق | 64 | شناسنامه ← |
| 2 |
حقوق
تهران
|
42/2- ج | احمد بن علی محمد رشتی گیلانی | 1 جمادی الاول 1230ق | نستعلیق | 40 | شناسنامه ← |
| 3 |
مروی
تهران
|
172/12 | بیکاتب | با تاریخ 1233ق | - | - | شناسنامه ← |
| 4 |
دانشگاه
اصفهان
|
218/2 | محمد بن اسماعیل | 20 ذیقعده 1234ق | نستعلیق | 39 | شناسنامه ← |
| 5 |
دانشگاه
اصفهان
|
323/2 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 6 |
ملی
تهران
|
1068/2 | عبدالله بن محمد تبریزی | 1234ق | - | 81 | شناسنامه ← |
| 7 |
میبدی
مشهد
|
161 | جعفر بن محمد نه بندانی | دوشنبه غره ربیع الثانی 1235ق | نسخ | 90 | شناسنامه ← |
| 8 |
دائرة المعارف
تهران
|
1727/6-عکسی | بیکاتب | حدود 1235ق | نسخ | 199 | شناسنامه ← |
| 9 |
دائرة المعارف
تهران
|
1726/11-عکسی | بیکاتب | حدود 1237ق | تحریری، بیکا | 125 | شناسنامه ← |
| 10 |
دائرة المعارف
تهران
|
2000/1-عکسی | علی اکبر بن محمد قاسم سمنانی | 14 ذیحجه 1237ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 11 |
دائرة المعارف
تهران
|
2095/3-عکسی | محمد قلی بن عوض | 25 ربیع الاول 1237ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 12 |
نمازی
خوی
|
671/4 | اسماعیل بن محمد حسن حسینی زنوزی | 1237ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 13 |
مرعشی
قم
|
11836/17 | محمد کاظم فرزند میرزای فومنی | صفر1238ق | نستعلیق | 51 | شناسنامه ← |
| 14 |
گوهرشاد
مشهد
|
1712/1 | احمد بن جعفر موسوی | رمضان 1238ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 15 |
گوهرشاد
مشهد
|
1711/1 | احمد بن جعفر موسوی | 1238ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 16 |
گوهرشاد
مشهد
|
2010/2 | عبدالکریم بن محمد رفیع آذربایجانی | جمعه رمضان 1239ق، به فرموده آخوند ملا محمد تقی | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 17 |
دائرة المعارف
تهران
|
1565/1-عکسی | بیکاتب | محرم 1239ق | نسخ | 104 | شناسنامه ← |
| 18 |
مرکز احیاء
قم
|
1944/2 | بیکاتب | با تاریخ 1240ق | نسخ | 79 | شناسنامه ← |
| 19 |
ملی
تهران
|
755/8 | عبدالرحیم بن ولی محمد اردبیلی | 1240ق | - | 28 | شناسنامه ← |
| 20 |
رضوی
مشهد
|
ض14209 | قوام الدین خلخالی | 1242ق | - | - | شناسنامه ← |
| 21 |
مهدوی
تهران
|
741 | بیکاتب | جمعه 18 شوال 1246ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 22 |
مدرسه سلطانی
کاشان
|
166/1 | محمدتقی بن محمدباقر اصفهانی | وسط رجب 1246ق | نستعلیق | 52 | شناسنامه ← |
| 23 |
دائرة المعارف
تهران
|
2003/1-عکسی | حسین بن ملا عبدالله | پیش از 1247ق | تحریری | 144 | شناسنامه ← |
| 24 |
گلپایگانی
قم
|
8943/2-59/163 | امامقلی بن فتحعلی عالیشا | 15 ذیقعده 1248ق | نسخ | 42 | شناسنامه ← |
| 25 |
وزیری
یزد
|
2123/2 | بیکاتب | جمادی الثانی 1248ق | - | 5 | شناسنامه ← |
| 26 |
ملک
تهران
|
6066/5 | حسن عظیم آبادی | جمعه 5 ربیع الثانی 1251ق | نستعلیق | 52 | شناسنامه ← |
| 27 |
وزیری
یزد
|
1936/6 | محمد هادی بن محمد صادق یزدی | 1252ق | نسخ | 45 | شناسنامه ← |
| 28 |
امیرالمؤمنین
بشرویه
|
144/1 | حسن ملقب به شیخ تونی ابن مرحوم ملا ابوطالب تونی | 10 شوال 1252ق | نسخ | 50 | شناسنامه ← |
| 29 |
گوهرشاد
مشهد
|
2239/1 | احمد هروی | 1252ق | نسخ | 90 | شناسنامه ← |
| 30 |
مجلس
تهران
|
16054/1 | غلام علی بروجردی | 1256ق | نستعلیق | 2 | شناسنامه ← |