نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

شرح رسالة العلم

š.-u r.-il-‘ilm
54 نسخه ثبت‌شده از قرن 13 تا 14 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/39820
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #39820
تاریخ و سده تألیف: 1230 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 19، ص 805 تا 808
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات فلسفه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح لباب الکلام (š.-u lubāb-il-kalām)
اهدا / به درخواست: میرزا باقر نواب
محل تألیف: کرمانشاهان
اثر مرتبط / وابسته به: اللباب = علم الله تعالى = لباب الکلام؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

ملا فیض کاشانی، محمد بن مرتضی، رساله‌ای در کیفیت علم باری تعالی به اشیاء جزئی و کلی و محسوسات و معقولات برای فرزندش علم الهدی در سال 1041ق نگاشته است که این کتاب در سال 1228ق در اصفهان به دست شیخ احمد احسائی افتاده است و وی در 1230ق شرحی بر آن نگاشته و به برخی مطالب آن رساله طبق مذهب شیخیه پاسخ داده است. این شرح به شیوه «قال، اقول» نگاشته شده است.
آغاز اثر
« بسمله الحمد لله رب العالمین ... اما بعد فیقول العبد ... ان علم الله قد تکلم فیه العلماء و الحکماء ... و اکثر هم قدا خطاء سمت الحق ... »
انجام اثر
« فان قلت بل بما تقصد فهکذا و الله فعلت لا غیر ما توفیقی الا بالله علیه توکلت و الیه انیب و لاحول و لاقوة الا بالله العلی العظیم و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین. وقع الفراغ من هذه الکلمات فی یوم الجمعة الخامس من شهر ربیع الثانی (1230) الهجرة النبویة ... بید مؤلفها العبد المسکین ... الاحسایی، المطیر فی البلد المحروسه کرمانشاهان حامداً مصلیاً مستغفراً تائباً. »
سوابق و چاپ‌های اثر
تبریز، 1273، در جوامع الحکم
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
المحاکمات و المقاومات سبزواری، هادی بن مهدی (1212-1289)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 6/ 741-739 (5 نسخه) الذریعة 13/ 288 و 15/ 322 و 18/ 278 و 15/ 315 و 318 و 317 فهرست‌های خودنوشت فیض کاشانی ص 233

متن فنخا

● شرح رسالة العلم = شرح لباب الکلام / فلسفه و کلام / عربی š.-u r.-il-‘ilm = š.-u lubāb-il-kalām احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 ؟ قمری ahsā'ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826) وابسته به: اللباب = علم الله تعالى = لباب الکلام؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091) به خواهش: میرزا باقر نواب تاریخ تألیف: جمعه 5 ربیع الثانی 1230ق؛ محل تألیف: کرمانشاهان ملا فیض کاشانی، محمد بن مرتضی، رساله‌ای در کیفیت علم باری تعالی به اشیاء جزئی و کلی و محسوسات و معقولات برای فرزندش علم الهدی در سال 1041ق نگاشته است که این کتاب در سال 1228ق در اصفهان به دست شیخ احمد احسائی افتاده است و وی در 1230ق شرحی بر آن نگاشته و به برخی مطالب آن رساله طبق مذهب شیخیه پاسخ داده است. این شرح به شیوه «قال، اقول» نگاشته شده است. آغاز: بسمله الحمد لله رب العالمین ... اما بعد فیقول العبد ... ان علم الله قد تکلم فیه العلماء و الحکماء ... و اکثر هم قدا خطاء سمت الحق ... انجام: فان قلت بل بما تقصد فهکذا و الله فعلت لا غیر ما توفیقی الا بالله علیه توکلت و الیه انیب و لاحول و لاقوة الا بالله العلی العظیم و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین. وقع الفراغ من هذه الکلمات فی یوم الجمعة الخامس من شهر ربیع الثانی (1230) الهجرة النبویة ... بید مؤلفها العبد المسکین ... الاحسایی، المطیر فی البلد المحروسه کرمانشاهان حامداً مصلیاً مستغفراً تائباً. چاپ: تبریز، 1273، در جوامع الحکم [دنا 6/ 741-739 (5 نسخه)؛ الذریعة 13/ 288 و 15/ 322 و 18/ 278 و 15/ 315 و 318 و 317؛ فهرست‌های خودنوشت فیض کاشانی ص 233] شرح و حواشی: 1- المحاکمات و المقاومات سبزواری، هادی بن مهدی (1212-1289)

نسخه‌های خطی این اثر

54 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مجلس
تهران
4338/8 احسائی، احمد بن زین الدین (مؤلف) قرن 13 نستعلیق 64 شناسنامه ←
2
حقوق
تهران
42/2- ج احمد بن علی محمد رشتی گیلانی 1 جمادی الاول 1230ق نستعلیق 40 شناسنامه ←
3
مروی
تهران
172/12 بی‌کاتب با تاریخ 1233ق - - شناسنامه ←
4
دانشگاه
اصفهان
218/2 محمد بن اسماعیل 20 ذیقعده 1234ق نستعلیق 39 شناسنامه ←
5
دانشگاه
اصفهان
323/2 نامشخص - - - شناسنامه ←
6
ملی
تهران
1068/2 عبدالله بن محمد تبریزی 1234ق - 81 شناسنامه ←
7
میبدی
مشهد
161 جعفر بن محمد نه بندانی دوشنبه غره ربیع الثانی 1235ق نسخ 90 شناسنامه ←
8
دائرة المعارف
تهران
1727/6-عکسی بی‌کاتب حدود 1235ق نسخ 199 شناسنامه ←
9
دائرة المعارف
تهران
1726/11-عکسی بی‌کاتب حدود 1237ق تحریری، بی‌کا 125 شناسنامه ←
10
دائرة المعارف
تهران
2000/1-عکسی علی اکبر بن محمد قاسم سمنانی 14 ذیحجه 1237ق نسخ - شناسنامه ←
11
دائرة المعارف
تهران
2095/3-عکسی محمد قلی بن عوض 25 ربیع الاول 1237ق نسخ - شناسنامه ←
12
نمازی
خوی
671/4 اسماعیل بن محمد حسن حسینی زنوزی 1237ق نسخ - شناسنامه ←
13
مرعشی
قم
11836/17 محمد کاظم فرزند میرزای فومنی صفر1238ق نستعلیق 51 شناسنامه ←
14
گوهرشاد
مشهد
1712/1 احمد بن جعفر موسوی رمضان 1238ق نسخ - شناسنامه ←
15
گوهرشاد
مشهد
1711/1 احمد بن جعفر موسوی 1238ق نسخ - شناسنامه ←
16
گوهرشاد
مشهد
2010/2 عبدالکریم بن محمد رفیع آذربایجانی جمعه رمضان 1239ق، به فرموده آخوند ملا محمد تقی نسخ - شناسنامه ←
17
دائرة المعارف
تهران
1565/1-عکسی بی‌کاتب محرم 1239ق نسخ 104 شناسنامه ←
18
مرکز احیاء
قم
1944/2 بی‌کاتب با تاریخ 1240ق نسخ 79 شناسنامه ←
19
ملی
تهران
755/8 عبدالرحیم بن ولی محمد اردبیلی 1240ق - 28 شناسنامه ←
20
رضوی
مشهد
ض14209 قوام الدین خلخالی 1242ق - - شناسنامه ←
21
مهدوی
تهران
741 بی‌کاتب جمعه 18 شوال 1246ق نسخ - شناسنامه ←
22
مدرسه سلطانی
کاشان
166/1 محمدتقی بن محمدباقر اصفهانی وسط رجب 1246ق نستعلیق 52 شناسنامه ←
23
دائرة المعارف
تهران
2003/1-عکسی حسین بن ملا عبدالله پیش از 1247ق تحریری 144 شناسنامه ←
24
گلپایگانی
قم
8943/2-59/163 امامقلی بن فتحعلی عالیشا 15 ذیقعده 1248ق نسخ 42 شناسنامه ←
25
وزیری
یزد
2123/2 بی‌کاتب جمادی الثانی 1248ق - 5 شناسنامه ←
26
ملک
تهران
6066/5 حسن عظیم آبادی جمعه 5 ربیع الثانی 1251ق نستعلیق 52 شناسنامه ←
27
وزیری
یزد
1936/6 محمد هادی بن محمد صادق یزدی 1252ق نسخ 45 شناسنامه ←
28
امیرالمؤمنین
بشرویه
144/1 حسن ملقب به شیخ تونی ابن مرحوم ملا ابوطالب تونی 10 شوال 1252ق نسخ 50 شناسنامه ←
29
گوهرشاد
مشهد
2239/1 احمد هروی 1252ق نسخ 90 شناسنامه ←
30
مجلس
تهران
16054/1 غلام علی بروجردی 1256ق نستعلیق 2 شناسنامه ←