شرح دعاء صباح

● شرح دعاء صباح / شرح دعا / فارسی š.-e do‘ā’-e sabāh حسینی علوی، محمد اشرف بن عبدالحسیب، - 1121 ؟ قمری hoseynī ‘alavī, mohammad ašraf ebn-e ‘abd-ol-hasīb (- 1710) روش شرح: هر فقره از دعاء مشتمل بر سه قسمت ممتاز می‌باشد، وی بعد از نقل بخشی از دعا متذکر نکات ادبی، نحوی و معانی کلمات گردیده و در پایان ترجمه سلیس آن را به همراه شرح فقره مذکور تحت عنوان «المعنی» نگاشته است. به صورت نمونه یک فقره آن نقل می‌گردد: «و سرح قطع اللیل المظلم بغیاهب تلجلجه تسریح را معنیش ارسالست فی الصحاح تسریح الشعر ارساله القطع جمع القطعه پاره [الاظلام تاریک شدن صح] المظلم تاریک ... المعنی ای آن کسی که ارسال کرد پارهای شب نیک تاریک را ارسال کردنی که ملابس و مقارن بود آن پارهای شب [نیک صح] تاریک به تاریکی‌هایی که متعلق به تردد و تحرک اوست ...». در معرفی بیشتر سبک نگارش شارح بخشی از شرح فقره «و علم بما کان قبل از یکون علم» از دعا به‌عینه نقل می‌گردد: «بدانکه محققان در تحقیق علم الله باشیاء چنین گفته‌اند که علم حق تعالی به اشیا زمانی نیست و ازلاً همه موجودات و حوادث نزد او حاضرند بی نسبتی ماضی و حال و استقبال به او و توضیح این کلام آن است که حضرت حق تعالی چون مکانی نیست بس نسبت او به جمیع امکنه یکسان است چنانکه هیچ یک از مکان نسبت به او قریب و بعید و متوسط نتواند بود و همچنین او و صفات حقیقی او زمانی نیست بس مجموع موجودات و حوادث از ازل تا ابد نزد او حاضرند». این شرح بیشتر به جهات ادبی بیان نکات و دستوری توجه دارد. آغاز: بسمله. یا من دلع لسان الصباح بنطق تبلجه، و در بعضی نسخ اللهم یا من دلع واقع شده، اللهم در اصل یا الله بوده است حدف حرف ندا شده است. و عوض او میم مشدده مفتوحه آورده شده ... [دنا 685/6؛ الذریعه 253/13؛ فهرستواره منزوی 549/7]