شرح دستور معمای نیشابوری

● شرح دستور معمای نیشابوری = شرح رکنی / معما / فارسی š.-e dastūr-e mo‘ammā-ye neyšābūrī = š.-e roknī رکنای نیشابوری، صادق، ق 10 قمری roknā-ye neyšābūrī ،sādeq (- 16c) وابسته به: معما = دستور معما = معمیات = معمانامه = کتاب المعما؛ حسینی نیشابوری، حسین بن محمد (-904) تاریخ تألیف: 916ق= مطابق جمله «شرح رکنی بنویس» به‌طوری که از مقدمه کتاب بر می‌آید امیرعلیشیر نوائی مؤلف این کتاب را به میر حسین بن محمد حسینی نیشابوری معرفی و سفارش کرده‌اند و شاگرد او گردید چنان‌که خود می‌گوید: «و این فقیر هم چون در پرده نعمت حضرت امیر علیشیر و ایشان فقیر را سفارش کردند به میر حسین و شاگرد ساختند». در آغاز مقدمه می‌گوید که مخترع و مدون این علم شرف الدین علی یزدی می‌باشد و بعد از او مولانا نورالدین عبدالرحمن جامی است. آغاز: بسمله. بنام آنکه از تألیف و ترکیب ×× معمای جهان را داد ترتیب. اما بعد، معروض آنکه حقیر صادق، رکنی عاشق می‌گوید که در زمان جوانی و ایام کامرانی به عشق و عاشقی و به شعر و شاعری و به جونی معمایی میل داشتم، از آن در ملازمت جناب سیادت پناهی فضیلت دستگاهی امیر کمال الدین حسین بن محمد الحسینی المشهور بمیر حسین النیشابوری کسب علم معما می‌کردم و معمایی که می‌گفتند یاد می‌کردم و آنچه خود نمی‌یافتم شرح و حل آن را از ایشان می‌شنودم و حضرت میر چون معماهای خود را جمع کردند شرحی در خور آن نوشتند، لازم شد که چون حق استادی در گردن این حقیر دارند، شرحی لایق بنویسم بتفصیل ... و به همان ترتیب که ایشان رساله را ترتیب داده‌اند شرح نوشتم، و چند بیت توحید که ایشان فرموده بودند همان بیتها در اول این شرح درآوردم ... و حضرت میرحسین نود و نه نام را گفته‌اند و در رساله خود در نیاورده‌اند و کم‌یاب است از برای تیمن و تبرک در اول این رساله درج کردم ... الله انجام: وشارح تاریخ شرح خود رابه شرح رکنی بنویس گفته وآن این است: ای دوست کتاب شرح رکنی بنویس ×× این لب لباب شرح رکنی بنویس / تاریخ کتاب شرح اگر می‌طلبی ×× بنویس حساب «شرح رکنی بنویس» [نسخه‌های منزوی 2186/3 و 2189؛ الذریعة 384/9؛ مشترک پاکستان 12/14؛ دنا 676/6 (16 نسخه)]