شرح حدیث الفرجة

● شرح حدیث الفرجة / شرح حدیث / عربی š.-u ḥadīṯ-il-furja قزوینی، خلیل بن محمد زمان، ق 12 قمری qazvīnī, xalīl ebn-e moḥammad zamān (- 18c) تاریخ تألیف: 1137ق مناظره‌ای است به نقل از هشام بن حکم که زندیقی نزد امام صادق (ع) آمد و از وحدانیت خداوند و تصور وجود ثانی برای وی سؤال کرده که امام به آن پاسخ داده و مؤلف آن مناظره را شرح کرده است. وجه این تسمیه آن است که در این حدیث از زبان امام صادق (ع) این جمله نقل شده: «فلو کانا اثنین فلابد من فرجة بینهما حتی یکونا اثنین فصارت الفرجه ثالثا بینها قدیما معها». راوی این مناظره هشام بن حکم است و کلینی در اوائل کتاب التوحید اصول کافی آن را به تفاریق آورده است. صدوق نیز در کتاب توحید آن را نقل کرده است. قاضی سعید قمی در شرح بر توحید و مجلسی در بحار و فیض کاشانی در وافی نیز این حدیث را شرح کرده‌اند و درباره دلیلی که در آن بر توحید اقامه شده و تطبیق آن با ادله متداوله سخن گفته‌اند. آغاز: بسمله، الله احمد علی ما فرج فی حل حدیث الفرجه بعد ما مضی علم عدم انحلاله قرب الف سنین و علی نبیه و اوصیائه ... اصلی علی ما لقنونی لتوحید الله جل جلاله حججا لاینطرق الیه شبهه رئیس الشیاطین فالمنصف البصیر الناظر فیما قیل فی حل هذاالحدیث الشریف و ما اقول، خبیر بانی ما ادعیت خلافا ... فروى شیخنا الجلیل ... عن هشام بن الحکم فی حدیث الزندیق الذی اتی ابا عبدالله (ع) ... اقول الضمیر فی قوله انهما اثنان راجع الى المبدأ القدیم الذی لامبدأ له انجام: الوجود و الدهر اسم لقوة تصرفها و تولیها ثم الوجود هذا آخر ما اردنا ایراده فی شرح هذا الحدیث الشریف و الحمدلله اولا و آخر ما اردنا ایراده فی شرح هذا الحدیث الشریف و الحمدلله اولا و آخراً و ظاهراً و باطناً