شرح بناء الأفعال

● شرح بناء الأفعال / صرف، ادبیات / عربی š.-u banā'-il-af'āl شرحی مزجی بر رساله 35 بابی مختصر بناء الأفعال = أمثلة البناء منسوب به شمس الدین احمد بن عبدالله رومی بروسوی مشهور به «دیکقوز» یا «دینقوز» (د.پس از 860ق) است. شارح این رساله دانسته نشد چه کسی است؛ اما باید دانست که استاد رمضان ششن، در معرفی نسخه کتابخانه سلطان محمود ثانی در قبرس، آن را با استناد نادرست به فهرست کتابخانه کوپریلی (ج3، ص 294) به تقی الدین محمد بن پیرعلی بالکسیری برگوی مشهور به «برگلی» و «بیرکلی» (- 981ق) نسبت داده است که با اندکی تأمل متوجه می‌شویم که این نسبت نمی‌تواند صحیح باشد. همچنین جناب آقای سید احمد اشکوری در ذیل نسخه کتابخانه آیت الله العظمی مرعشی (ره) در قم به شماره «1758/2» احتمال داده‌اند که این شرح از حسین بن مصطفی آیدینی رومی مشهور به «ابن قره تپه لی» (- 1191ق) بوده باشد؛ لیکن با بررسی دقیق آثار وی در مصادر و منابع، اثبات چنین اثری به وی محل تأمل است. باید دانست که رساله مختصر بناء الأفعال، دارای چند شرح دیگر از داود قارصی (- حدود 1169ق)، سید محمد کفوی (- 1174ق) و دیگران است که در برخی فهرست‌ها، همچون فهرست قبرس به بعضی از آن شروح، اشاره شده است. آغاز: بسملة، الحمدلله الذی صرف صیغ وجودنا إلى كلمات [التـ]ـصحیحات و خففه بادغام رحمته ثقل اوزار التکریرات و الصلوة و السلام على رسول ... و بعد فإن المصنف رحمة الله الملك العلام ... إن أبواب التصريف ... خمسة و ثلثون باباً كما هو المشهور ... انجام: و تحصيله انما يكون بثلاث خصال بالرجاء من الله تعالى و الخدمة لاهله، خصوصاً للاستاذ و المواظبة عليه و الاجتهاد و الحمدلله على التمام و على رسوله أفضل السلام و على آله