سفرنامه خواف و باخرز

● سفرنامه خواف و باخرز / سفرنامه / فارسی safar-nāme-ye xāf va bāxrz خوئی، حاتم بن حسن، ق14قمری Xūīī, hātam ebn-e hasan (- 20c) تاریخ تألیف: 1311ق از حاتم بن حسن بن محمد خان خویی، به نظم فارسی با یک دیباچه منثور که در آن سرگذشت خود را آورده و نوشته که اکنون که سال 1311ق است از عمر این خانه زاد چهل و اندی گذشته است و از حوادث روزگار این مختصر را از مفصل به عرض خردمندان می‌رسانم. علی مردان خان نصرت الملک که چندی حاکم خواف بود از آن حکومت معزول شد و پس از معزول شدن مقداری پول نقد و جنس از اهالی آن نواحی طلب داشت، ناظم این سفرنامه به دستور مؤید الدوله والی خراسان و گیلان آنجا رفته و طلب‌ها را وصول کرد ولی چیزی به وی ندادند و مزد زحمات او را نپرداختند، وی این سفرنامه منظوم را سرود و از والی انتقادها نمود و او را به باد مسخره گرفت. این سفرنامه که در هزار بیت می‌باشد واقعه سفر خواف را با الفاظی رکیک و سراسر فحش و ناسزا به نظم کشیده و دارای سرآغازی است به نثر شامل حالات ناظم و سبب نظم سفرنامه . آغاز: ستایش و سپاس حضرت معبودی را سزاست که از قدرت کامله تمام موجودات ... نخستین چو هنگام دفتر کنم ×× بنام خدا خامه را سر کنم / بنان خامه گیرد بنامش نخست ×× که از نام او نامه گردد درست [الذریعة 206/9؛ نسخه‌های منزوی 4033]