سراج المناهج

● سراج المناهج / کلام و اعتقادات، فقه / فارسی serāj-ol manāhej نجم ثانی، محمد باقر، - 1047 قمری najm-e sānī, mohammad bāqer (- 1638) اهدا به: ابوالمظفر شهاب الدین محمد صاحبقران ثانی شاه جهان (1068-1037ق) تاریخ تألیف: 1037ق؛ محل تألیف: هند این کتاب دائرة المعارفی است در کلیات علم کلام و فقه و شامل یک «مقدمه» و دو «مقصد» است: مقدمه شامل سه «فصل»: 1) تعریف علم، 2) بیان فضلیت علم، 3) بیان اشرفیت علم کلام بر سایر علوم؛ مقصد 1. دارای پنج «مطلب»: 1) اثبات واجب الوجود و بیان قدرتست و اختیار و سایر صفات ثبوتی، 2) بیان صفات سلبی و بیان آنکه افعال عباد به قدرت ایشان است یا با ایجاد واجب تعالی، 3) بیان نبوت حضرت خاتم النبیین و دفع شبه و ذکر معصوم بودن انبیاء (ع)، 4) اثبات امامت و ذکر اختلافی که امت را در آن واقع شده، 5) اثبات معاد جسمانی و روحانی و بیان اختلافی که در آن واقع شده و رد شبهه منکرین؛ مقصد 2. مسائل فرعیه که شامل بیست و چهار «مقاله»: 1) بیان طهارت، 2) بیان نمازهای سننی و واجبی، 3) بیان زکوه، 4) بیان خمس، 5) بیان صوم واجبی و سنتی، 6) بیان آداب حج و شروط وجوب و اقسام آن، 7) بیان جهاد، 8) بیان بنده آزاد کردن و احکام آن، 9) بیان سوگند خوردن و نذر کردن و کفاره دادن، 10) بیان وقف کردن، 11) بیان تجارت کردن و شفعه گرفتن و احکام آن، 12) بیان اجاره گرفتن و شروط و لواحق آن، 13) بیان رهن کردن و غصب نمودن و احکام آن، 14) بیان شرکت کردن و مضار به نمودن و احکام آن، 15) بیان عاریه گرفتن و امانت سپردن و ودیعت و احکام آن، 16) بیان وصیت کردن و احکام آن، 17) بیان نکاح دایمی و ملک یمین و لواحق آن، 18) بیان طلاق و خلع و مبارات و ظهار و عده زنان و احکام آن، 19) بیان در ذکر اطمعه و اشربه، 20) بیان در صید کردن و شرط ذبح حیوانات و حلال و حرام آنها، 21) بیان در احکام مواریث، 22) بیان در قضایا برسیدن و آداب آن، 23) بیان حدودی که در شرع مقرر است به جهت زنا و لواط و دزدی و غیره، 24) بیان خون بهای آدمی و خون‌بهای قطع اعضا. مؤلف از دو تألیف دیگر خود: یکی ترجمه فارسی السر المکتوم و دیگری ترجمه ذخیره اسکندری (1) در دیباچه یاد کرده است. (عبدالحسین حائری) آغاز: ستایش مبرا از گنجایش حصر و عد و نیایش معرا از آلایش ... اما بعد چنین گوید اقل عبادالله الملک الغنی محمد باقر نجم ثانی که مطلب اعلی و مقصد اقصی باجماع ارباب مذاهب و ... انجام: وقت مطالبه دیت هنگامیست که سال به اتمام رسیده باشد. تمت النسخه الشریفه علی ید مؤلفها و مسودها اقل عبادالله الملک الغنی محمد باقر نجم ثانی ... [فهرستواره منزوی 343/9]