سراج الانساب

● سراج الانساب / انساب / فارسی serāj-ol ansāb کیا، احمد بن محمد، ق 10 قمری kīyā, ahmad ebn-e mohammad (- 16c) اهدا به: شاه تهماسب (930-984ق) تاریخ تألیف: 987ق این کتاب که یکی از کتب ارزشمند در علم انساب است. در بیان سلسه انساب سادات و شرفاء منتسب به خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام. مؤلف کتاب را به درخواست تلمیذ برجسته خود: نقیب سید سراج الدین محمد قاسم نسابه حسینی عبیدلی مختاری سبزواری، در یک «مقدمه» و چند «مصباح» و یک «خاتمه» ساخته و در مقدمه آن مناقب سلاطین صفویه را گذارده است. یکی از مهمتری مصادر وی در هنگام تألیف کتاب، «عمدة الطالب» ابن عنبه بوده است. آغاز: بسمله ... اما بعد بدان که ظاهر و باهر است که ... محبت آل عباء و ذریه ایشان از جمله مثوباتی است عظیم ... لهذا غریق بحار عصیان ... احمد بن محمد بن عبدالرحمان کیا مولود جیلان ساکن روضه جنان اعنی مشهد امیر مؤمنان ... مدت مدید ... از این عتبه ... نقد عمر خود را صرف علم کلام ... و بحث و تفتیش انساب سادات نمود تا به حدی که نسب داخلین از خارجین و منقرضین از لاحقین ... جدا گردانید ... تا درین اوان ... سراج الدین قاسم المختاری العبیدلی الحسینی ... بعد از مذاکره و مباحثه اکثر کتب انساب نزد فقیر خواهش داشت که تفحص و تجسس جمعی از ذریه طاهره که بعد از ازمنه تألیف کتب سلف به هم رسیده اند یا از اوطان خود ... به بلاد دیگر ارتحال فرموده اند نماید. لهذا در وقت وداع ازین بی بضاعت التماس نمود که خلاصه ای ... در رساله‌ای جمع نماید و مسمی به سراج الانساب نماید و به نزد آن عالی جناب فرستد ... و این رساله را مرتب ساخت بر مقدمه و چند مصباح و خاتمه ... انجام: شاه زاده حسین که در قزوین مدفون است. حسین ثائر بن علی داود بن ... جعفر طیار رضی الله عنه. چاپ: در 1409ق به اهتمام کتابخانه مرعشی برای اولین بار چاپ شده است [الذریعة 156/12؛ جامع الانساب 67؛ فهرستواره منزوی 2162/3]