زاد المسافر و لهنة المقيم و المسافر

● زاد المسافر و لهنة المقيم و المسافر / تاریخ / عربی zād-ul musāfir wa luhnat-ul muqīm wa-l musāfir کعبی، فتح الله بن علوان، 1053 - 1130 قمری ka'bī, fath-ol-lāh ebn-e 'alvān (1644 - 1718) تاریخ تألیف: 1095ق مقامه‌ای است درباره تاریخ جنگ بصره و دیگر وقایع سال 1078ق در آن شهر و سرگذشت حسین پاشا پسر علی پاشا پسر افراسیاب دیزی و شکست او از عثمانی و فرار به هند، با شرح خود او بر آن و سرگذشت و تألیفات او هم در دیباچه هست. شرح از ربیع الاول 1095 تا پنج ماه در 28 رجب همان سال تألیف شده است، عنوان «متن و شرح» است. مؤلف نزد سید نعمة الله درس خوانده است. وی ترجمه خود را نیز در دیباچه آورده است. آغاز: آغاز1: بسمله. و به نستعین والحمد لله رب العالمین ... اما بعد فانی کنت فی ریق شبابی و عنفوان التصابی امیل الى ملح الادب و نوادره و اصید من شوارده و صوادره آغاز 2: ان اجمل ما جال فی میادین الخواطر و اکمل ما تکمل به مجموع الحواس و المشاعر و افضل ما ارتضعت لاجله الاقلام من ثدى المحابر ... و بعد فیقول الفقیر الى الله فتح الله بن علوان ... لما دخلت سنة 1078هـ وظمت اراجیفها و عمت اخاویفها و تجمعت فیها جل المصائب من جمیع النواحی و الجوانب.. انجام: و کان ممن خالفک و لم یؤد الامانات الى اهلها فجازه جزاء امثاله فانک لبالمرصاد و مطلع على اعمال العباد. و قد کان الفراغ من جمع هذا الکتاب فی الیوم السابع و العشرين من شهر رجب الفرد سنة (1095) خمس و تسعون بعد الالف من الهجرة النبویة و الابتداء فیه فی شهر ربیع الاول من السنة المذکورة. چاپ: این کتاب در 56 ص در بصره چاپ شده؛ همچنین به کوشش هادی بالیل الموسوی در میراث اسلامی ایران، دفتر چهارم، ص 531-563 [اعیان الشیعه 392/8؛ دنا 1147/5؛ ذخائر التراث العربی الاسلامی 785/2؛ معجم المؤلفين 52/8] شرح و حواشی: 1- شرح زاد المسافر و لهنة المقيم؛ کعبی، فتح الله بن علوان (1053- 1130)