روضة التسلیم

● روضة التسلیم = تصورات / کلام و اعتقادات / فارسی rawzat-ot taslīm = tasavvorāt ؟ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274) این کتاب مشتمل بر بیست و هشت «تصور» است و راجع به عقاید تعلیمیان و اسماعیلیه. این کتاب از خواجه نیست، چه علاوه بر آن‌که اسلوب و روش نگارش آن با عبارات خواجه متفاوت است کلمات و لغات و ترکیبات غلطی در آن دیده می‌شود که نمی‌تواند از خواجه باشد. دیگر این که ذکر برادری به نام بدرالدین حسین برای خواجه شده که در هیچ کجا یادی از آن نشده مسلم می‌دارد که این کتاب از آن خواجه نیست. فهرست تصورات به شرح زیر است: تصور 1. کسر مقالات آن کسی که نفی صانع جل و علا کند یا گوید که خدا دو است و آنکه خلق اثبات او تعالی نتواند کرد؛ 2. صدور اشیاء از امر او تعالی و تقدس بر سبیل سؤال و جواب؛ 3. مسئله لا يصدر عن الواحد الا الواحد؛ 4. عقل اول و عقل فعال و عقل کلی که سه عبارت است و معنی یکی؛ 5. نفس کلی؛ 6. هیولی؛ 7. طبیعت کلی و جسم کلی؛ 8. معرفت نفس انسان؛ 9. معرفت عقل انسانی؛ 10. غرض از پیوستن نفوس جزوی به اجساد بشری و شمه‌ای از ترکیب جسد انسانی؛ 11. فضل ذات هر یک از اجناس موالید یعنی انعقاد و نبات و حیوان و انسان؛ 12. کمالاتی که صفت موصوف را و موصوف صفت را دهد به اذن الله تعالی؛ 13. انواع علوم چون ضروری و نظری و تعلیمی و تأییدی؛ 14. خیر و شر و آنکه شر را در ابداع وجود نیست و وجودی که در این عالم می‌نماید چیست؛ 15. بهشت و بهشت‌ها و دوزخ و دوزخ‌ها و برازخ و صراط؛ 16. کار آدم و ابلیس و بیان آن؛ 17. خلاف‌های گوناگون که میان اهل عالم واقع باشد و کیفیت آنچه از آن جمله تعلق به محقان و مبطلان دارد؛ 18. سبب اندکی عدد اهل حق و بسیاری عدد اهل باطل؛ 19. ترقی جسمانیت به روحانیت و از روحانیت بر عقلانیت؛ 20. کار دیو و پری و فرشته؛ 21. مبدأ و معاد دنیا و آخرت و آمدن مردم در دنیا و بیرون شده از دنیا و آنکه از کجا آمد و به چه کار آمد و کجا خواهد شد و حشر اجساد و ارواح؛ 22. تهذیب اخلاق، در نبوت و ذکر معجز و متنبئ و ممرور و دور امامت و ذکر معلم و متعلم و حجت؛ 23. اقسام تسلیم؛ 24. کار نبوت و امامت؛ 25. ماهیت سخن و گویایی و شنوایی و خاموشی؛ 26. ادوار شش پیغمبر اولوا العزم علیهم السلام و امامان تقدس ذکرهم و ظهور و دعوت و اظهار دعوت قیامت؛ 27. کار بت پرستان و کسر مقالات ایشان؛ 28. سؤالاتی که مشافها به مسامع همایون لازال سامعا للبشر امضا داده ام و جوابها که فرموده‌اند. آغاز: الله مفتح الابواب رب يسر و لا تعسر. هذا الكتاب روضة التسليم من كلام کمترین بندگان دعوت هادیه مهدیه ثبتها الله محمد بن حسن طوسی علیه الرحمة با برادر اعز بدرالدین حسین حرسه الله و نصره بعد از سلام و تحیات که خوانده باشد. بداند که از تصوراتی که این ضعیف ترین بندگان دعوت را در مبدأ و معاد و اخلاق و معاملات بر حسب فهم و ادراک عاجزانه ایستاده است ثبتی کرده ام از برای آنکه هر سخنی که از قول در کتابت آید در مخیله بهتر جای گیرد و از مخیله بهتر به ممیزه رسد و از ممیزه بهتر بحافظه پیوندد و در حافظه بهتر بماند ان شاء الله العزيز. خواستم که سخنی از آن بجهت برادر اعز حرسه الله بفرستم تا بخواند و از آن فائده یابد هو الله تعالی موفق للعباد و هاد للرشاد و اگر چه غرض این فقیر ذلیل از این مجموعه که آن را روضة التسليم نام نهادم آن بود که تا نفس ناقص او بآن مشفع گردد ... انجام: و میدانیم که سلسله وجود نه بر روحانیت سرباسر میزند نه بهیاکل و اجرام فلکی و نه بارکان و نه بانعقاد و نه به نبات و نه بحیوان بلکه بعقل شخص انسانی سرباسر میزند و عاد الى ما بدأ منه لازم میگردد و السلام. چاپ: مشار فارسی، ج2، ص2704؛ بندر بمبئی، سنگی، 1353ق./1950م، رقعی، 160ص