آداب قشون

● آداب قشون = سیاست نظام ارتشی / حکومت و سیاست / فارسی ādāb-e qošūn = sīyāsat-e nezām-e artešī تبریزی، علی بن محمد، 1202 – 1316 ق tabrīzī, ‘alī ebn-e mohammad (1787-1898) اهداء به: ناصرالدین شاه تاریخ تألیف: 1283ق رساله‌ای در سیاست نظامی و آداب قشون است در ابتدا با تعریف لفظ دولت آغاز می‌شود و سپس درباره اسباب دفاع و علت عقب‌ماندگی مشرق زمین سخن گفته و در پی آن سه جدول درباره بزرگی مملکت و جمعیت و تعداد لشکر بری و بحری سه کشور روس و عثمانی و انگلیس با آمار و ارقام آورده است. رساله دارای سه فصل است، 1. در بیان ترتیب و تربیت آحاد و افراد لشکر و فرماندهان و اجزای آن؛ 2. در بیان قانون گرفتن و تشخیص اهل محاربه و مجادله از عموم سکنه مملکت؛ 3. در بیان نظارت سپاه و رسانیدن مواجب صاحب منصبان و ملاحظه آسایش افراد اسلحه سه گانه. آغاز: لفظ دولت با علم فیزیک و ژگرافیا عبارت از قسمتی از روی کره است که با علامات مختلفه از کوه و دریا و شهر محدود نموده. انجام: عمله و عرادکش نظامی یک دسته. چاپ: به کوشش منصور جغتائی، مجموعه رسائل خطی، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، دفتر پنجم، مشهد، 1378ش.