رساله محمودیه

● رساله محمودیه = شرح الرسالة الذهبیة / طب / فارسی r.-ye mahmūdiyya = š.-ur resalat-ez zahabīyya موسوی زنجانی، ابوالقاسم بن محمد کاظم، 1224 - 1292 قمری mūsavī zanjānī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad kāzem (1809 - 1875) وابسته به: الرسالة الذهبیة = طب الرضا = الذهبیة الطبیة = الرسالة المذهبة؛ علی بن موسی (ع)، امام هشتم (153-203) به درخواست: محمود خان کلانتر تاریخ تألیف: دوشنبه 21 رجب 1243ق مؤلف رساله معروف «طب الرضا» منسوب به علی بن موسی الرضا را به فارسی برگردانیده و مطالب بسیاری در آداب خوردن و آشامیدن و ... از تجربیات خود و دیگر طبیبان را به آن افزوده است و آن را به روایات دیگری از امامان معصوم کمال بخشیده است. در یک «مقدمه» و بیست و نه «قانون» و یک «خاتمه» و جدول‌های بسیاری در آن هست و به نوشته خود شارح شرحی است شگفت و علل مطالبی که او می‌پندارد از امام است در آن آمده است. بدین تفصیل: مقدمه: در بیان سبب املاء و انشاء این رساله؛ قانون 1. بیان حاجت به طب و طبیب و کیفیت ترکیب ادویه و استعمال آن؛ 2. ایراد ترجمه تمثیلی که مبین علم حفظ صحت است؛ 3. بیان رعایت طبایع اغذیه به حسب فصول و ازمنه و کیفیات آن؛ 4. بیان چیزهایی که فعل و ترک آن سزاوار است در فصول سال؛ 5. بیان شراب زبیب؛ 6. بیان بعضی از قواعد حفظ صحت که خارج از ترتیب طعام و شراب است؛ 7. بیان کیفیت خوابیدن؛ 8. آداب بیت الخلا رفتن؛ 9. آداب مسواک نمودن و منافع آن؛ 10. بیان معالجه دندان‌ها و محافظت کردن از آنها؛ 11. بیان سفید ساختن دندان‌ها؛ 12. بیان حالاتی که به آدمی رو می‌دهد به اعتبار اقتضاء طبیعت؛ 13. بیان حجامت کردن؛ 14. بیان مواضع حجامت و بیان منافع و مضار آن؛ 15. بیان چیزهایی که بعد از حجامت استعمال باید نمود؛ 16. بیان اموری که استعمال و خوردن آن بعد از حجامت محمود است در فصل تابستان؛ 17. بیان اموراتی که استعمال یا خوردن آن بعد از حجامت در سردی هوا محمود است؛ 18. بیان فصد کردن و تناول بعد از فصد؛ 19. بیان مواضع فصد؛ 20. بیان اشیاء چندی که جمع کردن آن فیما بین آنها موجب مفاسد کثیره است؛ 21. بیان حمام و بیوتات و طبایع بیوتات؛ 22. بیان استحمام و آداب آن؛ 23. بیان تنویر نمودن و اجزاء و آداب آن؛ 24. بیان ایمن شدن از سوزش نوره؛ 25. بیان قواعد عظیمه و فوائد جلیله کلیه؛ 26. بیان لوازمات مهمه مسافر؛ 27. بیان اصلاح آبها از برای مسافر و دفع اذیت آنها؛ 28. بیان آداب و احکام مباشرت نمودن با زنان؛ 29. بیان بعضی از آداب جماع؛ خاتمه: در بیان عسل و اقسام آن آغاز: حمد غیر محدود و ثناء نامعدود مر حکیمی را سزاست که مشت خاکیرا باشاره «خلق الانسان ضعیفاً خلعت وجود بخشید» انجام: و کان الافتتاح و الاختتام بهذه الرساله علی العجالة فی بیت العالی بالجاه الذی سبق ذکره زاد الله فی عزه و عمره و دولته و شوکته و اولاده آمین یا معین [فهرستواره منزوی 3689/5]