الرد على الصوفية

● الرد على الصوفية / كلام و اعتقادات / عربی ar-radd ‘ala-ṣ ṣūfīya یزدی، حسن بن محمد علی، - 1242 قمری yazdī, ḥasan ebn-e moḥammad ‘alī (- 1827) تاریخ تألیف: 17 محرم 1236ق؛ محل تألیف: کربلا کتابی است در رد صوفیان که به دستور استادش سید محمد مجاهد در یک «مقدمه» و چند «مقام» (یا مقصد) و «خاتمه»: مقدمه در وجوب امر به معروف و نهی از منکر؛ مقصد 1. بیان مذاهب فاسده آنان شامل هفت «فصل»: 1) مذاهب صوفیان، 2) وحدت وجود و مفاسد آن، 3) دلیل‌های عقلی اثبات آن، 4) دلیل‌های نقلی آن، 5) دلیل‌های عقلی بر ابطال وحدت وجود، 6) آیات برای ابطال آن، 7) اخبار دال بررد آن؛ مقام 2. ذکر جمله‌ای از بدعت‌ها و خصایص باطله آنان شامل پنج «فصل»: 1) وجد و اضطراب، 2) غنا، 3) ذکر خفی و جلی، 4) ریاضت‌ها و اربعینیات، 5) شیخ و مرشد؛ مقصد 3. ذکر احوال برخی از شیوخ آنان شامل ده «فصل»: 1) حسن بصری، 2) سفیان ثوری و ابوهاشم کوفی، 3) بایزید بسطامی، 4) حسین بن منصور حلاج، 5) ابراهیم ادهم و جنید و معروف کرخی و شبلی، 6) عبدالقادر، 7) محیی الدین و کفر و زندقه او، 8) غزالی (فتوای او در حرمت لعن یزید و سخنانی دیگر از او)، 9) ملای رومی، 10) فریدالدین عطار، و از آنان قدح می‌کند؛ خاتمه در بیان معنی کشف. یزدی بسیاری از کتاب‌های صوفیان و ردها که بر آنها نوشته‌اند خوانده و تصوف را سراسر تباه می‌سازد و آبرویی برای صوفیان نمی‌گذارد. گفته‌های او چندان علمی نیست و همان تکفیر و دشنام است و بس. در آن یاد می‌شود از سید اعظم علی بنکپوری و دلدار علی (نصیرآبادی) و تونی (احمد بن محمد) که رساله‌های رد بر صوفیان آنها در کشف الحجب (ص 264) یاد شده است همچنین از شیخ علی عاملی نگارنده «الرد على من يبيح الغناء» (کشف الحجب، همانجا) و میرزای قمی و محمد طاهر قمی و اردبیلی که از صوفیان نکوهش کرده‌اند. گویا از سخنان همه اینها بهره است. آغاز: بسمله. الحمدلله الذى نصب الحق و قوى بنيانه و ازهق الباطل و هدم اركانه و اوضح الهدى و انار برهانه و قلع اصول الكفر و الضلال بافصح بيانه ... و بعد ... و لما كان من اعظم البدع بدع الصوفية و من اشد الضلال ضلال تلك الطائفة المبتدعة و من اتم المفاسد شبهات تلك الفرقة المضلة الملعونة ... و حيث ان فسادهم فى زماننا تمادى و تعدى و انتشر امرهم فى اقطار الارض و ذراو البحر طغى و الموج طمى ففرق من هوى و هوى من غوى بحى اشتهر امرهم في البلاد و اظهر و افسادهم بين العباد و اغتنموا الفرصة لفقدان اساطين العلماء في دفع الاضلال و الافساد ... و تبعهم فى كل قطر كثير من الانام بل غفير من العوام ... و لعمرى انهم اعظم ضرراً من مشركي الهند و الافرنج و معاندى الروم و الزنج فان اخصم الخصماء الذي يلبس الحق بالباطل و اعدى الاعداء الذى يجعل الالحاد في صورة الاسلام من كونه مختلطاً بين المسلمين و مجاوراً مع المؤمنين ... فحدانى ذلك الى تحرير رساله محتوية على اظهار بعض عقائدهم الباطلة و اقاويلهم الكاذبة و مزخرفاتهم الفاسدة و فهو اتهم الكاسدة. ح انى كنت مأموراً بذلك من الاستاد الاعظم و شيخنا المعظم ... السيد محمد ... فشرعت فيها ... مع ان الكتب عزيزة و ما يرجع اليه فى هذه المطالب فى هذه الاقطار قليلة مع تراكم الاشغال و اختلال الحال و تغيير الاحوال فاقول فانا الفقير الخاطى حسن بن محمد على اليزدى تحقيق المقام يقتضى الكلام في مقدمة و مقاصد و خاتمة ... انجام: و من تأمل في فتوحاته المكية يراه ناسخاً للآيات الفرقانية فكيف يكون هذا تابعاً لله و لرسوله فكيف حال من يعده في الاولياء بل يقول انه خاتم فص الولاية ختم الله على قلوبهم ... و لعن الله اولهم و آخرهم و رفع الله عن المسلمين شرهم بمحمد و آله الطاهرين. هذا آخر ما اردنا ايراده في هذه العجالة ... و كان الفراغ فى يوم الخميس سابع عشر من شهر محرم الحرام من شهور سنة ست و ثلثين و مأتين بعد الف من الهجرة المقدسة في بلد كربلاء المشرفة المقدسة على ساكنيها الف الف تحية و السلام و الحمدلله على ذلك. [الذريعة 206/10]