رایض نامه

● رایض نامه / حیوان شناسی / فارسی rāyez-nāme معین نخشبى mo‘īn-e naxšabī رساله‌ای در شناخت اسبان و بیماری‌های آنان و شیوه معالجه آنهاست. که در ابتدا گوید دارای چهل باب است همراه با مقدمه و خاتمه که در نسخه معرفی شده از آن فقط سی و یک باب آن موجود است به همراه مقدمه و خاتمه. عناوین چهل باب در فهرستی در مقدمه آن آمده است که در متن دارای تفاوت و بعضاً آشفتگی است. نام مؤلف در متن چنین آمده: «و این ضایع روزگار، معین المخاطب نخشبی...» که از نشانی نیافتیم. آغاز: رساله رایض نامه در بیان خیل مشتمل بر چهل باب مقدمه و خاتمه. الحمد لله رب العالمین و الصلوة و السلام علی محمد و آله اجمعین الی یوم الدین. حمد و سپاس و شکر بی قیاس آفریدگاری را که هر چند فارسان فضای بلاغت و چابک سواران معرکه فراغت مرکب تیز رفتار وهم و خیال در بوادی معرفت او بتازند جز عجز چیزی نیابند ... بعده بر رای ارباب دانش ... مخفی نماند که بعد از انسان حق سبحانه و تعالی هیچ جانوری به شرف و شکل و هیئت و خاصیت اسبان خلق نفرموده انجام: و تازیانه بی ضرورت به اسب نزند و اگر زدن ضرور باشد اورا محکم بزد از یک نوبت بسیار پای نجنباند. و الله اعلم. تمت چاپ: ضمن گنجینه بهارستان، علوم و فنون-3، فرسنامه -1، مسلسل 16، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1387ش، با تصحیح نیکی ایوبی زاده