شناسنامه کتاب‌شناختی اثر
الذيل و التكملة لكتابي الموصول و الصلة
aḏ-ḏayl wa-t takmila li-kitābay-il mawṣūl wa-ṣ ṣila
پیوند کوتاه:
/w/31719
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #31719
پدیدآور / مؤلف:
ابن عبدالملک، محمد بن محمد
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 16، ص 195
تا 196
زبان و قالب:
عربی
رده‌های موضوعی:
تراجم
معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)
کتاب، ذیلی است بر دو کتاب «الموصول فی تاریخ علماء الاندلس» تألیف ابن فرضی (351-403ق) و کتاب «الصلة» تألیف ابن بشکوال (494-578ق) که در آن به شرح حال بزرگان و مشاهیر اندلس از آغاز فتح اسلامی تا اواخر قرن هفتم هجری پرداخته است. مؤلف در مقدمه می‌نویسد: «أما بعد فانی قصدت فی هذا الکتاب الی تذییل صلة الرایة أبی القاسم بن بشکوال تاریخ الحافظ أبی الوالید بن الفرضی - رحمهما الله فی علماء الاندلس و الطارئین علیها من غیرهم، بذكر من أتى بعده منهم و تکمیلها بمن كان حقه أن یذكراه فأغفلاه». بنابراین کتاب حاضر تتمه‌ای نسبت به شرح حال علمایی است که پس از ابن بشکوال تا عصر مراکشی می‌زیسته‌اند و استدراکی است بر کتاب ابن فرضی و ابن بشکوال نسبت به عالمانی که در عصر آن دو و یا پیش از آن دو بوده‌اند و در الموصول و الصلة نامی از آنها به میان نیامده است. این کتاب یکی از مآخذ عمده ابن خطیب در الاحاطة و مقری در نفح الطیب و دیگران بوده است. این اثر شامل جزءهای متعددی بوده که بخشی از آنها به شرح ذیل باقی مانده است: جزء اول دو نسخه، جزء چهارم یک نسخه، جزء پنجم سه نسخه، جزء ششم دو نسخه و جزء نهم یک نسخه. نسخه‌های موجود از الذيل و التكملة در کتابخانه‌های خزانه قرویین فاس و خزانه قصر ملکی رباط در مراکش و متحف بریتانی در انگلستان و کتابخانه ملی پاریس در فرانسه و کتابخانه اسکوریال در اسپانیا و چند کتابخانه شخصی دیگر نگهداری می‌شود. خصوصیات نسخه‌های مذکور در مقدمه تحقیق جزء چهارم کتاب به قلم دکتر احسان عباس درج شده است. جزء اول کتاب در دو مجلد در 1969م به کوشش محمد بن شریفه در بیرون چاپ شده است و باقی مانده جزء چهارم و جزءهای 5 و 6 آن در 1965م و 1973م به کوشش احسان عباس در بیروت به چاپ رسیده است.
سوابق و چاپ‌های اثر
بیروت، محقق: محمد بن شریفة، دار الثقافة، مطابع دار الکتب، 1964م.
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الأعلام، زرکلی 32/7
دائرة المعارف بزرگ اسلامی 199/4 - 200
الذيل و <!-- page: 196 --> التكملة لكتابى الموصول و الصلة، مراكشى، مقدمه دكتر احسان عباس
بقية السفر الرابع من كتاب الذيل و التكملة، صفحات د-ن
مجموعه مختاره لمخطوطات عربيه نادره من مكتبات عامه فى المغرب 172-174
معجم المؤلفين 117/12
متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))
● الذيل و التكملة لكتابي الموصول و الصلة / تراجم / عربی
aḏ-ḏayl wa-t takmila li-kitābay-il mawṣūl wa-ṣ ṣila
ابن عبدالملک، محمد بن محمد، - 703 قمری
ebn-e ‘abd-ol-malek, mohammad ebn-e mohammad (-1304)
کتاب، ذیلی است بر دو کتاب «الموصول فی تاریخ علماء الاندلس» تألیف ابن فرضی (351-403ق) و کتاب «الصلة» تألیف ابن بشکوال (494-578ق) که در آن به شرح حال بزرگان و مشاهیر اندلس از آغاز فتح اسلامی تا اواخر قرن هفتم هجری پرداخته است. مؤلف در مقدمه می‌نویسد: «أما بعد فانی قصدت فی هذا الکتاب الی تذییل صلة الرایة أبی القاسم بن بشکوال تاریخ الحافظ أبی الوالید بن الفرضی - رحمهما الله فی علماء الاندلس و الطارئین علیها من غیرهم، بذكر من أتى بعده منهم و تکمیلها بمن كان حقه أن یذكراه فأغفلاه». بنابراین کتاب حاضر تتمه‌ای نسبت به شرح حال علمایی است که پس از ابن بشکوال تا عصر مراکشی می‌زیسته‌اند و استدراکی است بر کتاب ابن فرضی و ابن بشکوال نسبت به عالمانی که در عصر آن دو و یا پیش از آن دو بوده‌اند و در الموصول و الصلة نامی از آنها به میان نیامده است. این کتاب یکی از مآخذ عمده ابن خطیب در الاحاطة و مقری در نفح الطیب و دیگران بوده است. این اثر شامل جزءهای متعددی بوده که بخشی از آنها به شرح ذیل باقی مانده است: جزء اول دو نسخه، جزء چهارم یک نسخه، جزء پنجم سه نسخه، جزء ششم دو نسخه و جزء نهم یک نسخه. نسخه‌های موجود از الذيل و التكملة در کتابخانه‌های خزانه قرویین فاس و خزانه قصر ملکی رباط در مراکش و متحف بریتانی در انگلستان و کتابخانه ملی پاریس در فرانسه و کتابخانه اسکوریال در اسپانیا و چند کتابخانه شخصی دیگر نگهداری می‌شود. خصوصیات نسخه‌های مذکور در مقدمه تحقیق جزء چهارم کتاب به قلم دکتر احسان عباس درج شده است. جزء اول کتاب در دو مجلد در 1969م به کوشش محمد بن شریفه در بیرون چاپ شده است و باقی مانده جزء چهارم و جزءهای 5 و 6 آن در 1965م و 1973م به کوشش احسان عباس در بیروت به چاپ رسیده است.
چاپ: بیروت، محقق: محمد بن شریفة، دار الثقافة، مطابع دار الکتب، 1964م.
[الأعلام، زرکلی 32/7؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی 199/4 - 200؛ الذيل و التكملة لكتابى الموصول و الصلة، مراكشى، مقدمه دكتر احسان عباس؛ بقية السفر الرابع من كتاب الذيل و التكملة، صفحات د-ن؛ مجموعه مختاره لمخطوطات عربيه نادره من مكتبات عامه فى المغرب 172-174؛ معجم المؤلفين 117/12]
نسخه‌های خطی این اثر
1 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مرعشى
قم
|
1606 | ابن عبدالملک، محمد بن محمد (مؤلف) | بی‌تاریخ | مغربى، کاتب = مؤلف، بی‌تا | 122 | شناسنامه ← |