ذکر المعارف

● ذکر المعارف / گوناگون / فارسی zekr-ol ma‘āref وفائی استرآبادی، ابن قاسم vafā’ī estarābādī, ebn-e qāsem کتابی است که خود گفته «جامع الحکایاتی است بر مسائل حکمت و انواع فواید و مواعظ در آن درج نموده تا خردمندان روزگار به مطالعه رغبت نمایند ... بعضی امثال و حکایات و نقل روایات که از حوادث روزگار در افواه عقلای زمان معروف و مشهور بود با روایات متقدمین در این جامع الحکایات در سلک تحریر آورد و ذکر المعارف نام نهاد و به مقدمه و دوازده مقاله و هر مقاله به ابواب و فصول و خاتمه در رشته انتظام کشید ... چون چندین حکایات و روایات را در یک مجلد گنجایش نبود در شش دفتر که هر یک از سی هزار بیت زیاده است جمع نمود و این دفتر اول است که از کنز المعارف، دفتر دویم انیس العارفین مسمی به روضة العارفین، دفتر سیم حقایق العارفین، دفتر چهارم مرات العارفین، دفتر پنجم مصباح العارفین، دفتر ششم اسرار العارفین» که در این نسخه تمام آن ذکر نگردیده است و نیز فهرست منابع و مآخذ مورد استفاده را نیز بیان نموده که جالب توجه است. می‌گوید: «کتب و رسائلی که در حالت تحریر در نظر این نامراد بود بدین تفصیلست اول ...» و هشتاد و چند کتاب را نام برده است و در انتهای کتاب، مؤلف مسائل نجومی در فصول مختلف در مورد حاکمیت سیارات مختلف و پیش‌بینی‌ها، آفرینش موالید ثلاثه در ذکر قرانات سبعه، ذکر آفرینش دیوان و جن آدمی، در ذکر ادوار سبعه، آورده است. در خاتمه می‌گوید: «اما بعد بر ارباب دانش و اهل بینش پوشیده نماند که راقم این اوراق سرگشته وادی نامرادی وفائی منجم استرآبادی قریب هفتاد سال در اطراف و اکناف عالم خصوصاً هند روزگار گذرانید».