دیوان اطعمه

● دیوان اطعمه / شعر / فارسی d.-e at‘ame مدرس کرمانشاهی، حسن بن سمیع، ق13 قمری modarres-e kermānšāhī, ḥasan ebn-e samī‘ ( - 19c) این دیوان (که به خط خود بسمل است) دارای این چند بخش است: 1. غزلیات و قصاید و قطعات و رباعیات در همه موضوعات مختلف از جمله، مدح ابراهیم پاشا مصری، و صالح پاشا سائی، اسدالله میرزا و شاهزاده دولت میرزا و نیز چند سطری منثور در مدح دولت؛ 2. ترجمه حال خود و شناسایی پدر و جدش؛ 3. کتاب اطعمه که در مقدمه اش با عباراتی پرتصنع در سبب تألیف کتاب اطعمه می‌گوید: شاهزاده دولتشاه از او خواست تا برخی از «نتایج افکارش که در وصف مطعومات است سیما حضرت بزرگوار پلو موشح است» تدوین کند. وی پس از ذکر سبب تألیف، شرح حالی مختصر از خویش نگاشته که سطور آخر آن این است: «بعضی اوقات در وصف مطعومات مفت بطریق صحبت و مجلس آرایی شعری میگفت از ممدوحش پرسیدند گفت مرا معشوقی باید که مطبوع طباع و در قبول عامه متفق علیه باشد لهذا غیر از حضرت بزرگوار پلو کسی را باین قابلیت نمیبینم، از تخلصش سؤال کردند گفت چون در شروع بما کولات اولا بسم الله گفته می‌شود، اقلا بلفظ بسمل مرا تا انقراض عالم یاد خواهند نمود، بتوبیخ بعضی که او را از سلسله علماء و شاعری را دون مرتبه او می‌دانستند و به مصداق و علمناه الشعر ... از گفتن شعر تائب آمده قریب به چهار هزار بیت آبدار خود را با آب روان شست و لغتی در کمال امتیاز بر قرآن نوشت و چون شرف بار بدربار معدلت مدار حاصل نمود از آنجا که بالضروره اشعار فارسی از حروف شکر عاری نیست پس لاجرم گفتن شعر در حقیقت شکر گزاری خواهد بود، تجدید عهد گفتن شعر را از لوازم حسنه دانسته در ماه رمضان 1231 عالم فانی را بدرود و در مطبخ بهشت جاودانی رحل اقامت گشود و تاریخی در فوت خود گفته که ثبت خواهد شد». مثنویات اطعمه بسمل پس از این مقدمه آغاز می‌شود بدین ترتیب: که نخست یک مثنوی در مدح آفریدگار و یک مثنوی در تعریف پلو که بسیار مفصل است. وی پس از آن مثنویاتی مدح فتحعلیشاه قاجار خود تمامی اکراد، مدح خاقان مغفور شاه و مذمت اهل دنیا (نسخه ما تا اینجاست و پس از آن اوراق سفید بسیار از دفتر و دولت نانوشته است و چنین پیداست که بسمل می‌خواسته آنها را نیز بنویسد).