نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

ده اصل

dah asl
37 نسخه ثبت‌شده از قرن 9 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/28642
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #28642
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 14، ص 849 تا 852
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: عرفان و تصوف
عناوین دیگر و هم‌تراز:
سلوک (solūk) سلوکیه (solūkīye)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

رساله‌ای عرفانی در بیان ده اصل و قاعده مهم در سلوک که ظاهراً ترجمه‌مانندی از «اصول عشرة» خیوقی است. شاه نعمت الله ولی می‌گوید گرچه مشهور آن است که الطرق الی الله بعدد انفاس الخلایق ولی اگر دقت شود این طرق مختلف محصور در سه نوع است: 1. طریق ارباب معاملات است که در کثرة صوم و صلوة و تلاوت قرآن و حج و جهاد است از اعمال ظاهر: این طریق رفیق اخیار است ×× رهروی کن که اول کار است. او در بیان این طریق: صوم و صلوة و تلاوت قرآن و حج و جهاد را نیز تعابیر صوفیانه می‌کند و آنها را شرح می‌دهد؛ 2. طریق اصحاب مجاهدت و ارباب ریاضات است که در تبدیل اخلاق می‌کوشند و به تزکیه نفس مشغول می‌باشند و بعد از تخلیه و تصفیه دل و جان جمال ذوالجلال تجلی می‌فرماید؛ 3. سبیل سایران لسیر الی الله و طریق طایران لطیر بالله می‌باشد این طایفه را اهل محبت خوانند و سلوک ایشان به جذبه دانند این قوم در سلوک باید در این اصول توجه کنند: اصل توبه، اصل زهد، اصل توکل، اصل قناعت، اصل عزلت، اصل ذکر، اصل توجه، اصل صبر، اصل مراقبت، اصل رضا. این رساله به میرسید علی همدانی نیز نسبت داده شده است.
آغاز اثر
« الحمدلله علی صفاته العلی والسلام علی عباده الذین اصطفی، قال مظهر الحقایق و مظهر الدقایق سلام الله علیه الطرق الی الله بعدد انفاس الخلایق یعنی راه طالبان وسبیل سالکان ... »
انجام اثر
« اصلاح بین الناس و السلام و الصلوة علی محمد و آله اجمعین. »
سوابق و چاپ‌های اثر
این گفتار به کوشش دکتر نوربخش، در جلد یکم مجموعه رساله‌های ایشان (ص 1) چاپ شده است.
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
نسخه‌های منزوی 1147/2 نشانی 15 نسخه دنا 1253/4 (37 نسخه) فهرستواره منزوی 363/7

متن فنخا

● ده اصل = سلوک = سلوکیه / عرفان و تصوف / فارسی dah asl = solūk = solūkīye ؟ نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله، 730؟ - 834 قمری ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431) رساله‌ای عرفانی در بیان ده اصل و قاعده مهم در سلوک که ظاهراً ترجمه‌مانندی از «اصول عشرة» خیوقی است. شاه نعمت الله ولی می‌گوید گرچه مشهور آن است که الطرق الی الله بعدد انفاس الخلایق ولی اگر دقت شود این طرق مختلف محصور در سه نوع است: 1. طریق ارباب معاملات است که در کثرة صوم و صلوة و تلاوت قرآن و حج و جهاد است از اعمال ظاهر: این طریق رفیق اخیار است ×× رهروی کن که اول کار است. او در بیان این طریق: صوم و صلوة و تلاوت قرآن و حج و جهاد را نیز تعابیر صوفیانه می‌کند و آنها را شرح می‌دهد؛ 2. طریق اصحاب مجاهدت و ارباب ریاضات است که در تبدیل اخلاق می‌کوشند و به تزکیه نفس مشغول می‌باشند و بعد از تخلیه و تصفیه دل و جان جمال ذوالجلال تجلی می‌فرماید؛ 3. سبیل سایران لسیر الی الله و طریق طایران لطیر بالله می‌باشد این طایفه را اهل محبت خوانند و سلوک ایشان به جذبه دانند این قوم در سلوک باید در این اصول توجه کنند: اصل توبه، اصل زهد، اصل توکل، اصل قناعت، اصل عزلت، اصل ذکر، اصل توجه، اصل صبر، اصل مراقبت، اصل رضا. این رساله به میرسید علی همدانی نیز نسبت داده شده است. آغاز: الحمدلله علی صفاته العلی والسلام علی عباده الذین اصطفی، قال مظهر الحقایق و مظهر الدقایق سلام الله علیه الطرق الی الله بعدد انفاس الخلایق یعنی راه طالبان وسبیل سالکان ... انجام: اصلاح بین الناس و السلام و الصلوة علی محمد و آله اجمعین. چاپ: این گفتار به کوشش دکتر نوربخش، در جلد یکم مجموعه رساله‌های ایشان (ص 1) چاپ شده است. [نسخه‌های منزوی 1147/2 نشانی 15 نسخه؛ دنا 1253/4 (37 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 363/7]

نسخه‌های خطی این اثر

37 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
دانشگاه
تهران
2920/30 محمود بن محمد حسینی 898ق نستعلیق، نسخ 11 شناسنامه ←
2
ملی
تهران
2817/4 بی‌کاتب محتملاً قرن 10 نستعلیق 7 شناسنامه ←
3
شورا
تهران
531/11 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق 10 شناسنامه ←
4
دانشگاه
تهران
3497/11-ف نامشخص - - - شناسنامه ←
5
ملک
تهران
6276/3 رکن الدین بن سید علی مشهدیان حسینی 974ق نستعلیق 12 شناسنامه ←
6
ملک
تهران
547/11 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 13 شناسنامه ←
7
مرکز احیاء
قم
4394/7 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 11 شناسنامه ←
8
مسجد اعظم
قم
2620/4 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 11 شناسنامه ←
9
دانشگاه
تهران
7902/2 محمد فاضل روضه‌ای 1097ق نستعلیق 16 شناسنامه ←
10
شورا
تهران
149/18 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 17 شناسنامه ←
11
ملک
تهران
4262/65 میرغلام محی الدین 1109ق نستعلیق 9 شناسنامه ←
12
گلپایگانی
قم
1051/5-6/141 بی‌کاتب 5 شنبه 28 ربیع الثانی 1132ق نستعلیق 7 شناسنامه ←
13
الهیات
تهران
573/3 بی‌کاتب 5 رجب 1194ق نستعلیق 21 شناسنامه ←
14
نوربخش
تهران
562/10 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق، نسخ 21 شناسنامه ←
15
دانشگاه
تهران
4209/7 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 20 شناسنامه ←
16
مسجد اعظم
قم
2372/7 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 11 شناسنامه ←
17
حجتیه
قم
719/2 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←
18
مرعشی
قم
3119/5 اسدالله افشار 1263ق نستعلیق 8 شناسنامه ←
19
شورا
تهران
10119/18 عباس بن حاجی محمد شیرازی الاصل همدانی المسکن 1264ق نسخ 7 شناسنامه ←
20
رضوی
مشهد
ض 530 عباس بن حاجی محمد شیرازی همدانی 1264ق نسخ 4 شناسنامه ←
21
شورا
تهران
3067/17 بی‌کاتب 1265ق شکسته نستعلیق 8 شناسنامه ←
22
الهیات
مشهد
40/19 عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←
23
شورا
تهران
9238/2 بی‌کاتب ربیع الثانی 1266ق نستعلیق، نسخ 23 شناسنامه ←
24
دانشگاه
تهران
2909/6 بی‌کاتب 1267ق نستعلیق - شناسنامه ←
25
مرعشی
قم
5792/3 عبدالله بن ابوالحسن طبیب حسینی بهبهانی دهدشتی جمعه 2 ربیع الثانی 1282ق نستعلیق 5 شناسنامه ←
26
ملک
تهران
3992/8 زین العابدین نقیب ملایر احمد بن حسین خوانساری 1285ق شکسته نستعلیق، نستعلیق - شناسنامه ←
27
ادبیات
تهران
267/10 حکمت بی‌کاتب قرن 14 نستعلیق - شناسنامه ←
28
دائرة المعارف
تهران
777/1 بی‌کاتب 11 صفر 1318ق نستعلیق، شکسته 10 شناسنامه ←
29
رضوی
مشهد
9419/7 بی‌کاتب رجب 1345ق نستعلیق، شکسته - شناسنامه ←
30
شورا
تهران
11711/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 8 شناسنامه ←