دعائم الاسلام و ذکر الحلال و الحرام و القضايا و الاحكام عن اهل بيت رسول الله عليه و عليهم افضل السلام

● دعائم الاسلام و ذکر الحلال و الحرام و القضايا و الاحكام عن اهل بيت رسول الله عليه و عليهم افضل السلام = دعائم الاسلام و شرائط الایمان / حدیث / عربی da‘ā’im-ul islām wa ḏikr-ul ḥalāl wa-l ḥarām wa-l qadāyā wa ... ابن حیون، نعمان بن محمد، - 363 قمری ebn-e hayyūn, no‘mān ebn-e mohammad (- 974) به دستور: المعزلدين الله (خلیفه فاطمی) احادیثی است فقهی مروی از ائمه طاهرین علیهم السلام بدون ذکر سند و رجال حدیث. مؤلف در مقدمه اش می‌گوید که چون بدعت‌ها فراوان شد و هر فرقه‌ای از اهل ضلال برای خود رئیسی انتخاب نمودند، بر آن شدم که کتاب مختصر جامعی در احکام اسلام از روایت‌های صحیح ثابت گرد آورم. در اول کتاب چند فصل در امور اعتقادی خصوصاً راجع به ائمه علیهم السلام آورده، پس از آن از کتاب صلاة شروع نموده به کتاب ادب القضاء و القضاة ختم می‌نماید. وی این کتاب را به دستور و راهنمایی خلیفه فاطمی المعزلدین الله در فقه اسماعیلی به ضمیمه مقدمه‌ای در اثبات تشیع و تحریض بر علم نگاشت. علامه مجلسی درباره مؤلف و این کتاب آورده: «و کتاب دعائم الاسلام قد كان اكثر اهل عصرنا يتوهمون انه تألیف الصدوق «ره» و قد ظهر لنا انه تألیف ابی حنیفة النعمان بن محمد بن منصور قاضی مصر فی ایام الدولة الاسماعيلية و كان مالكيا ثم اهتدى و صار اماميا و اخبار هذا الكتاب اكثرها موافقة لما فی الكتب المشهورة لكن لم يروعن الائمة بعد الصادق (ع) خوفا من الاسماعيلية و تحت التقيه اظهر الحق لمن نظر فيه متعمقا و اخباره تصلح للتأييد و التاكيد». محدث نوری در مستدرک الوسائل (3: 312-321)، تمام آراء و اقوال و عقاید وارده در شأن مؤلف و تألیفاتش را نقل نموده و مفصلاً به دفع شبهات پرداخته و مواردی را که مؤلف به اخبار ائمه بعد از امام صادق (ع) تمسک جسته، تعیین نموده و این کتاب را معتبر دانسته و چنین ستوده: «کتاب الدعائم كله في فقه الامامية و فروعها و احکامها مستدلا عليها باخبار اهل البيت عليهم السلام على احسن نظم و ترتیب بل ليس فی ایدینا من علماء تلک الاعصار ما يشبهه في الوضع و التنقيح مفتتحا بمسائل فی الامامة و شروطها و فضائل الائمة علیهم السلام و وصايا هم و شرح عدم جواز اخذ الاحكام الدينيه عن غيرهم كساير كتب اصحابنا في هذاالباب». شیخ جلیل علامه کراجکی، این کتاب را تلخیص و اختصار نموده و آن را به نام «مختصر کتاب الدعائم» موسوم داشته است. آغاز: بسمله الحمدلله استفتاحاً لحمده و صلى اله على رسوله ... أما بعد، فانه لما كثرت الدعاوى و الآراء و اختلف المذاهب و الأهواء و إخترعت الأقاويل إختراعاً ... انجام: و عن أبى عبدالله انه قال الامام العادل لا ترد له دعوة و المظلوم لا ترد له دعوة و من قواصم الظهر سلطان جائر يعصى الله و أنت تطيعه. چاپ: مصر، 1370-1379ق، در دو جلد [بحار الانوار 14/1؛ کشف الظنون 492/2 (این کتاب را ضبط نموده لیکن نام مؤلف و موضوع کتاب را ذکر نکرده و این داستان را درباره این کتاب آورده: «و في سنة ست عشرة و اربعمائة امر الظاهر فاخرج من بمصر من الفقهاء المالكيين و امر الدعاة الوعاظ ان يعظوا من كتاب دعائم الاسلام و جعل لمن حفظه مالاً»)؛ مستدرک الوسائل 497/3؛ الذریعه 195/8؛ دنا 1209/4 (16 نسخه)]