دعا

● دعا / دعا / فارسی do'ā قزوینی، عبدالکریم بن محمد یحیی، ق 12 قمری qazvīnī, 'abd-ol-karīm ebn-e mohammad yahyā (- 18c) اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی دعاهایی که از طرق اهل بیت علیهم السلام برای دفع دشمنان دین و حفظ حدود و ثغور ممالک مسلمین وارد شده و سرداران و لشگریان را به کار آید، ضمن مقدمه‌ای در شرایط استجابت دعا و سه باب مشتمل بر دعاها و حرزهای معتبر و یک خاتمه در آدابی که دعاکننده باید پس از انجام مراسم دعا به جای آورد و مراعات نماید، گرد آورده و مرتب گردانیده است. مؤلف نامی به کتاب خود نداده، از این روی ما آن را با عنوان عمومی «کتاب دعا» شناساندیم، چنانکه در الذریعه (203: 8) نیز به نقل از یادداشت‌های نگارنده این فهرست آن را «الدعوات و الأحراز» نامیده‌اند. تاریخ نگارش کتاب تحقیقاً معلوم نیست، جز این که در پایان نسخه تاریخ «سنه 1124» به خط کاتب نسخه قید شده که ممکن است تاریخ تألیف یا استنساخ یا هر دو باشد. مؤلف در باب اول به فرمایش حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام «لله سبحانه سطوات و نقمات، فإذا انزلت بکم فادفعوها بالدعاء، فإنه لایدفع البلاء إلا الدعاء» استناد کرده و از جمله دعاهای طولانی و مشهوری که در کتاب آورده و فضیلت و خواص آنها را بیان نموده اینهاست: دعای مجیر، دعای مشلول، دعای کمیل. حرزها و عوذه‌هایی نیز از جمله «حرز أبودجانه» با ذکر مآخذ یا خواص نقل کرده است. فهرست: مقدمه، در شروط استجابت دعا، ضمن چهار فصل: 1) در زمان و مکانی که در آنها دعا مستجاب می‌شود، 2) در حالاتی که در آن حالات مظان استجابت دعاست، 3) در بیان جمعی که دعای ایشان مستجاب نمی‌شود، 4) در آدابی که قبل از دعا و در اثنای دعا رعایت باید نمود؛ باب 1. بیان تأثیر بعض آیات بینات و دعوات صالحاتی که در أخبار و آثار وارد شده که مشتمل بر اسم اعظم است؛ باب 2. دفع ضرر أعدای و خصوم و خوف‌های عظیمه و خلاصی از محاصره دشمنان و غیر آن؛ باب 3. عوذه چند که در رفع جمیع شرور و بلایای دنیویه باید بخوانند و با خود دارند؛ خاتمه در بیان آدابی چند که داعی را بعد از دعا رعایت آنها موافق أخبار و آثار أئمه هدی علیهم ـ سلام الله مادام الأرض و السماء ـ مستحسن و در کار است. (محمد علی روضاتی)