در مکنون

● در مکنون / تاریخ معصومین / فارسی dorr-e maknūn فقیر دهلوی، میرشمس الدین، 1115 - 1183 قمری faqīr-e dehlavī, mīr-šams-od-dīn (1704 - 1770) تاریخ تألیف: 1169ق حماسه دینی است، مثنوی در داستان «ملیکه» دختر «قیصر روم» که بعدها «نرجس خاتون» خوانده شده، با امام حسن (ع) و زایش حضرت مهدی، که حدود 1100 بیت است: «به تارخش اگر میل شماراست ×× بگویم مثنوی مشکبار است». «قیصر روم» می‌خواست دخترش ملیکه را به همسری پسر عموی دختر در آورد، ولی به علت تندباد سختی به جای آوردن مراسم به هم خورد. همان شب ملیکه امام حسن عسکری را در خواب می‌بیند و دل به وی می‌بندد. شبی دیگر حضرت فاطمه را در خواب دیده اسلام می‌پذیرد. امام در خواب به وی مژده می‌دهد که می‌تواند در جنگی که در آینده نزدیک میان سپاه پدرش قیصر و مسلمانان رخ می‌دهد خود را، در میان اسیران به سپاه مسلمانان برساند و چنین می‌گردد و ملیکه خود را با اسیران به بغداد می‌رساند و امام نقی با نامه‌ای که به زبان رومی نوشته بود «بشیر بن سلیمان» را برای خرید نرجس خاتون به بغداد فرستاده، نرجس را به سامره آورده به همسری فرزندش امام عسکری درآورده و از آنان حضرت مهدی (ع) و غیبت آفریده می‌گردد. برای نشانی و نمونه، در وصف زیبایی ملیکه: «فروزان چهره چون قندیل ترسا ×× مسلسل زلف بر شکل چلیپا / بنا گوشش چو صبح نوبهاران ×× خم زلفش چو شام روزه داران». و در توصیف جنگ: «بهم خورد آن دو بحر پر تلاطم ×× کنار عافیت شد در میان گم / شفق گون گشت از خون، خاک میدان ×× زمین شد پر هلاک از سم اسبان». (احمد منزوی) آغاز: خداوندا ره تقدیر بنما ×× بروی من در توحید بگشا / از آن راهم بری تا کوی مقصود ×× وزین در جلوه گرکن روی مقصود انجام: بده این نظم را یارب قبولی××که رد نتواندش کردن فضولی / چو نظم من زمهدی می‌دهد یاد ×× به راه دین هدایت را سبب باد آغاز: [الذریعة 73/8 و176/19؛ نسخه‌های منزوی 2809/4؛ فهرستواره منزوی 1646/3؛ دنا 1101/4]