احکام الاعوام

● احکام الاعوام / اختربینی / فارسی ahkām-ol-a‘vām بخاری خوارزمی، علیشاه بن محمد، 624؟ - 695؟ قمری boxārī xārazmī, ‘alīšāh ebn-e mohammad (1228 - 1296) تاریخ تألیف: آغاز 695ق؛ محل تالیف: بغداد در احکام نجومی است. مطالب آن را از کتب معتبر نقل کرده است و هم به تجربه شخصی مؤلف. وی در تعریف این کتاب آورده: «چون فراقت کلی حاصل شد به خاطر فرود آمد تا موسم سفر فرصت هست اگر در اعمال تسییرات و احکام طالع و برج انتها مسوده بشود که چنین کتاب مستوفی در نظر نیامده است تا از این فقیر یادگاری ماند عزیزان را همانا پسندیده باشد که علم بستانیست که میوه او را چندانک بیشتر تناول کنند و بکار دارند تازه‌تر بود و لذیذتر». در 2 «مقاله» هر مقاله در چند «باب» و هر باب در چند «فصل»: مقاله یکم در تسییرات، 4 «باب»، باب اول در 10 «فصل»: فصل 1. در مقدمه کتاب، 2. در اقسام تسییرات، 5. معرفت اجزاء دلیل، 10. معرفت دلایل بیوت؛ باب دوم در احکام تسییرات، 5 «فصل»: 1. احکام قاسم بر موضوع تسییر درجه طالع، 5. احکام تدبیرات؛ باب سوم در فردارات و زمان‌های مولود، 3 «فصل»: 1. احکام فردارات مشترک، 3. احکام صاحب دور؛ باب چهارم در استخراج طالع تحویل بروج، 2 «فصل»: 1. معرفت طالع تحویل. مقاله دوم در احکام طالع تحویل، در 8 «باب»: باب اول در احکام طالع تحویل بر چهار برج، 12 «فصل»: فصل 1. احکام طالع اصل، 5. احکام بیت پنجم، 10. احکام بیت دهم؛ باب دوم در احکام والیان سال‌ها، 7 «فصل»: فصل 1. احکام ولایت زحل، 5. احکام ولایت زهره؛ باب سوم در احکام رسیدن طالع تحویل با بروج انتها در مواضع کواکب، 7 «فصل»: فصل 1. به موضع زحل، 5. به موضع زهره؛ باب چهارم در احکام هفت کوکب و دو عقد، 9 «فصل»: فصل 1. مسیر زحل، 5. مسیر زهره؛ باب پنجم در احکام خداوندان بیوت در طالع، 12 «فصل»: 1. در حکم صاحب طالع، 5. در حکم خداوند پنجم، 10. در حکم خداوند دهم؛ باب ششم در بودن کواکب در خاندان‌های دیگر، 7 «فصل»: 1. احکام زحل، 5. احکام زهره؛ باب هفتم در نظرهای کواکب به موضع اصل خود، 10 «فصل»: 1. در نظر زحل، 5. در نظر زهره، 10. کیفیت احکام بودن؛ باب هشتم در احکام کواکب چون در حدود یکدیگر باشند، 8 «فصل»: 1. در موضع زحل، 5. موضع زهره، 8 در نقل تسییرات از حدی به حدی. آغاز: بسمله، الحمدلله العلیم الحکیم والصلوة علی نبینا محمد ... مؤلف این کتاب و مصنف این احکام العبد الفقیر علی شاه ... می‌گوید که بنده از شهر همدان در اواسط ماه مبارک رمضان سنه 688 بامید زیارت کعبه و مزارات ائمه بمدینه السلام رسید ... باب اول در مقدمه کتاب، بر رای ارباب فهم پوشیده نیست که کلیات عالم به کسانی منسوب است که اشرف خلایق اند و شرف به حسب سعادت های آسمانی انجام: احکام این فصل به جدول بهتر بود، پس جدولی بیاوریم تا در وقت عمل آسان تر باشند و از یافتن وی سهل تر بود. تمت. [الذریعة 293/1؛ کشف الظنون 18/1؛ نسخه‌های منزوی 207/1: نشانی 13 نسخه؛ فهرست مشترک نسخه‌های خطی پاکستان و اسلام آباد 226/1؛ استوری، ستاره شناسی، 207/1؛ گاهنامه، 1310 خ 89؛ صفا، 273/3، 1233؛ نفیسی، 386/1؛ بغدادی، هدیه، 251/1؛ فهرستواره منزوی 2770/4]