خیریة الوجود

● خیریة الوجود = جواب مسألة فی خیریة الوجود = جواب اسئلة بهاء الدین المیاوی / فلسفه / عربی xayrīyyat-ul wujūd = jawāb-u mas’alat-in fī xayrīyyat-il wujūd = jawāb-u as’alat-i bahā’-id-dīn al-mayāwī نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری naṣīr-od-dīn-e ṭūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274) خواجه نصیرالدین طوسی در پاسخ سؤالی که از او شده [و سائل فردی به نام بهاء الدین المیاوی است که ناشناس است و در نسخه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران به نام او تصریح شده با این عبارت «هذا ما کتب بهاء الدین المیاوی الی المولی الاعظم المحقق نصیرالدین ملتمسا جوابه»] درباره این قاعده مسلم فلسفی که «وجود خیر محض است و شرور اعدام اند» و اینکه با ثبوت این قاعده چگونه و تحت تأثیر کدام عامل، انسان‌ها گاه آرزوی مرگ و نبودن می‌کند. متن سؤال در آغاز رساله نقل شده و خواجه در پاسخ، از وجود مراتب و کمال و نقصان در خیر (خیر اضافی نه خیر حقیقی که در وجود واجب منحصر است) و نیز از مراتب شر سخن گفته و در پایان جواب، شکایات معموله در زبان عوام الناس را نیز توجه کرده است. (عبدالحسین حائری) آغاز: بسمله. لو شرفنا مولانا المعظم لا زال معظما بابانة الحال فی هذا و فصل القول فیه فذلک ما عودنا. الحکماء اعطونا ان الوجود خیریه و کمال الوجود خیریة الوجود الشر لا ذات له بل هو عدم جوهر او عدم صلاح ... ثم ربما یقول الانسان لیتنی لم اوجد حتی ان افضل الانبیاء علیه السلام یؤثر عنه انه قال لیت رب محمد لم یخلق محمداً و آیة قوه للانسان یحمل علی هذا التمنی اما العقل فقد فهل انه لایبعث علی ما یعنی ... الجواب عنه اقول ان ما نقله عن الحکماء فهو کما قاله و ینبغی ان یفهم منه ان الخیر کان منقسما کالوجود الی ما هو خیر لذاته ... آغاز جواب خواجه نصیر: وقفت علی ما ذکر الولد العالم الفطن النحریر بهاء الدین، اکیس الاقران، قدوة الافاضل و العلماء، ادام الله فضله و طول عمره و التمس ان اودی له ما عندی فیه، فاقول و بالله التوفیق. ان ما نقله عن الحکماء فهو کما قاله . ینبغی ان یفهم منه ان الخیر لما فسر بالوجود مؤخوذا مع اعتبار تمامیة او صلاحیة انجام: انجام سؤال: فکیف یحکم بدیهة العقل بان ما لیس بموجود له شیئ هو خیر له و هو کونه غیر موجود؟ و لو شرفنا مولانا تبیان الحال فی هذا انجام جواب خواجه نصیر: فان عقله ایضا یحکم بان وجود الخیر الکثیر مع وجود الشر القلیل خیر من عدم الخیر الکثیر مع عدم الشر القلیل اذ لولا ذلک لما اقتضت الحکمة الالهیة وجوده کذالک فهذا ماحضر فی هذه المسئله و الله تعالی ولی التوفیق. چاپ: در ضمن اجوبة مسائل النصیریة، به اهتمام عبدالله نورانی، 1383ش [ریحانه الادب 182/2؛ دنا 1058/4]