خبر الغدیر

● خبر الغدیر / حدیث / عربی xabar-ul ġadīr شامی، محمد بن علی، ق 11 قمری šāmī, mohammad ebn-e ‘alī (- 17c) اهداء به: شاه عباس صفوی ذکر فضایل و مناقب امیرالمؤمنین (ع) مخصوصاً حدیث غدیر خم است: «و بعد فانی طال ما لازمت العلماء الراسخین و باحث مع الفضلاء الممارسین و اطلقت عنان الفکر فی تحقیق المسایل و قیدت خيول الجد فی السوال عن البراهین و الدلایل فلم اجد ما يصلح مطلبا للطالبين و لاظفرت بما يفيد فايدة المستفيدين سوى نقلهم لاغلب الاحادیث حکایة لارواية و اعتمادهم عليها و جادة لا دراية و خصوصا الخبر المشهور ... خبر الغدیر». سپس از این که در مشاهد مشرفه به این حدیث بی توجهی می شود گله کرده است: «و هذا من اعجب العجايب و اغرب الغرايب و اعظم المصايب ان مثل هذا الخبر العظيم ... يصير حاله الى هذا الحال و ماله الى هذا المال ... و كلما توجهت الى ابراز حاله عاقبنی عوایق الحدثان و اشغلنی نوایب الدهر الخوان خصوصا لما فی المشاهد المشرفه علی ساکنیها السلم من كثرة التشاوش و الاراجین و تراکم الاهوال و الاحاويق». کتاب در سه «فصل» و «خاتمه» تنظیم شده است، اما به واسطه افتادگی. نسخه ما فصول دوم و سوم را ندارد و تنها عنوان فصل اول و خاتمه کتاب در آن دیده می شود: الفصل الاول: في ذكر مناقب امیرالمؤمنین علیه السلام؛ الخاتمة: فهى سلمنا ما ذكرته ايها القايل من الاخبار و وعينا ما وعينه من الآثار و الاشعار لكن يلزم ههنا شى آخر و هو ان يكون على عليه السلام افضل من الانبياء عدا رسول الله. نام مؤلف در مقدمه کتاب نیامده اما از یادداشت کوتاه او در پایان کتاب اسمش مشخص می شود. در این یادداشت که به احتمال بسیار زیاد به خط خود مؤلف است آمده: «... الفانيه مصنفه محمد بن على الشامى غفر الله له و لوالديه و للمؤمنين». کسی بعداً سعی کرده اثر این سطور را محو کند و عبارت جدیدتری روی آن نوشته است: «بلغ قبالا بحسب الجهد و الطاقة و كتب بیده الفانية محمد بن على العاملی». بر این اساس حدس می زنیم وی همان محمد بن علی بن محمود بن یوسف شامی عاملی باشد که ادیب و شاعر بزرگی بوده و چند سفر هم به ایران و مکه و هند داشته است. (ر.ک: طبقات اعلام الشيعة، قرن 11هـ ص 522).