خاطرات سردار ظفر بختیاری

● خاطرات سردار ظفر بختیاری / تاریخ ایران / فارسی xāterāt-e sardār zafar-e baxtīyārī سردار ظفر بختیاری، خسرو بن حسینقلی، 1316 قمری (1899 -) یادداشت‌های وقایع روزانه از 7 آبان 1304ش تا 30 فروردین 1307ش است. تا صفحه 136 کتاب مربوط به خاطرات سفر اروپاست (فرانسه، آلمان، مسکو و باکو) و از تاریخ سه‌شنبه 24 آذر 1304ش روزنوشت‌های وقایع اتفاق افتاده در ایران و بیشتر منطقه بختیاری. یادداشت‌های اخیر او لحن انتقادی دارد برای نمونه در آخرین نوشته‌اش در 30 فروردین 1307ش نوشته: «تقریباً سه ماه و پنج روز است طهران هستم. از کار بختیاری بنا به میل پادشاه وقت- رضا شاه پهلوی - استعفا کرده، در طهران با کمال بدی می‌گذرانم». سردار ظفر به جز این کتابچه دفترهای خاطرات دیگری هم داشته که تا کنون دو بخش از آنها چاپ شده است: 1. بخشی به اهتمام سیف الله وحیدنیا در شماره‌های مختلف مجله وحید، از سال 1346ش تا 1356ش، که در سال 1362ش با نام یادداشت‌ها و خاطرات سردار ظفر بختیاری، تهران، انتشارات یساولی، با مقدمه همو جداگانه هم به چاپ رسید؛ 2. خاطرات حکومت اصفهان و سفر فرنگ 31-1330ق، به کوشش سیروس سعدوندیان، در تاریخ معاصر ایران: مجموعه مقالات، کتاب پنجم مؤسسه پژوهش و مطالعات فرهنگی، زمستان 1372ش، ص 177-254. از روی نسخه خطی شماره 16013 کتابخانه آستان قدس رضوی. (حکیم، محمد حسین)