الخار الصینی

● الخار الصینی = کتاب الخار = خار صینی / کیمیا / عربی al-xār-uṣ ṣīnī = k.-ul xār = xār-e sīnī جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری jāber ebn-e hayyān (739 - 814) خار صینی مخلوطی است مرکب از روی و مس و آهن. اسمعیل مظهر صاحب الفکر العربی می‌گوید: «و يرجح انه تركيب من الزنک و الحديد». علامه دوزی آن را اسم صرف زنک دانسته است. صاحب نزهت نامه می‌گوید: «اما تولد خارصینی چنان بود که بخار زیبقی و بخار کبریتی در غایة صفا بود و هر یک نضج تمام یابد و چون به هم بیامیزند بیشتر از آنچه با یکدیگر نضج شوند و مستحیل کردند برودت برو پیوندند و آن را بسته گرداند جوهر خارصینی گردد و فرق میان او و جوهر زر آن است که زر از بس آمیختن نضج کامل یافته است و خارصینی آن نضج نیافته است و از آن سبب به آتش بسوزد و رطوبت زنگار شود». در گوهر نامه سلطانی می‌نویسد: «در خارصینی خلاف است بعضی برانند و چنین روایت کرده‌اند که در حدود چین فلزی زرد رنگ غیر متطرق مشابه هفت جوش است که آن را خارصینی گویند.» (یوسف اعتصامی) شرح کتابی است در کیمیا که قسمتی از متن را با عنوان «قال الاستاد رحمه الله» آورده و با عنوان «أقول فی شرح ذلک» به شرح آن پرداخته است و در پایان کتاب چنین آمده است: «قال الاستاد رحمه الله و قد تممنا هذا الکتاب و هو کتاب الخار آخر الکتب السبعة السبعة مما کنا اعتمدنا ترکیبه فیما تقدم و فیه أصل خطیر من علم الطلسمات فاعرف قدره و تدبر ان الله بكل شیء علیم». در فهرست کتابخانه مدرسه صدر، کتاب به جابربن حیان منسوب شده است. آغاز: بسمله. الحمدلله کثیراً کما یجب الثناء. و صلى الله على ... و قد تكلمنا عن كل جسد من الاجساد الذاتية فی کتاب له منفرد منسوب اليه ... و قصدنا في ذلك تعریف العمل بالميزان ... [دنا 835/4؛ الذریعه 264/17]