حواشی الاسفار

● حواشی الاسفار / فلسفه / عربی ḥawāšī-yul asfār وابسته به: الحكمة المتعالية فی الاسفار الاربعة العقلية = اسفار اربعه؛ صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (979-1050) از تدوین‌کننده حواشی شفا شماره 884/1 کتابخانه مجلس شورای اسلامی بر کتاب اسفار صدر المتألهین محمد بن ابراهیم شیرازی. حاشیه‌ها و توضیحات این بخش علاوه بر آنها که بدون نشان و یا با نشان رمزی است، حاشیه‌هایی است با این نشان‌ها: شیخ، ملاعبدالرزاق، حاشیه شرح حكمة الاشراق از صدرا، نوری، از کتاب جذوات، از مباحث مشرقیه از رساله حشریه. تعدادی از حواشی نیز از استاد نقل شده با عنوان «من افادات الاستاد». این حواشی پنج بخش است به این‌گونه: 1. الهیات اسفار (فیما يتعلق بالالهیات) و آخرین عنوان این بخش «فیما يتعلق بالموقف السابع» است که ناتمام است. آغاز: «بسمله قوله انار بوجوب وجوده الباء فی هذه الفقره ... صله ای نور الله وجوب وجوده على نورانية وجوه الكائنات»؛ 2. مبحث (از طبیعیات اسفار) آغاز: «غیر محدود ای لایقف عند حد لعدم تناهيها و كثرتها ... قوله كقولهم الاختصاص الناعت قد يقال المراد بالناعت ...»، پايان اين بخش: «اذ فسدت ايضاً لكانت. ضمير الفعلين يرجع الى الممتزجات ... لتضاد صورها و الذبان جمع ذبات ... و هيهنا قد تم ما يتعلق بالطبيعيات و الحمدلله حق حمده و الصلوة و السلام على رسوله ... طه»؛ 3. (فيما يتعلق بسفر النفس) آغاز: «بسمله قوله بالفيض الاقدس. الطاهر المقدس. شيخ متعلق بكلمة يمكن و متعلق افادات محذوف ...»، پايان: «قوله و لا يخطر لهم خاطر و اعلم ان الخاطر هناك اى فى الآخره الجنانيه نفس تجلى روح المؤمن الذى منزلته من الروح منزلة المشية الالهيه ... و اما كلام صاحب الفتوحات فى باب اهل النار ... يظاهره غير جار على مجرى التفرقه ... من قبيل مدخلية المادة الطبيعيه فى الفلكيات و الحركات الفلكيه و عين كونها ابداعيه نوری نورالله مرقده»؛ 4. (بخشی از کتاب نفس)، آغاز: «قوله هو جوهر لطيف قال الاستاد الذى هو جوهر لطيف ... هو القوة الخياليه التى هى من جنود النفس ...»، پايان: «قوله في جنه عرضها فكيف طولها قوله الصادع اى الشارع»؛ 5. فيما يتعلق بالموقف التاسع (حواشی موقف 9 و 10 الهیات اسفار)، آغاز: «قوله بحسب المفهوم اى من حيث التحقق في ضمن اى فرد يتحقق لا المفهوم من حيث هو مفهوم لان الحكيم باحث عن الاعيان ...»، پايان: «قوله من هويتى الزمان. الزمان عند المصنف مقدار تجرد الصور النوعيه. اوجل و علا به يمن عنایت خويش در سی ام رمضان المبارک 1292 ... منت فراغت از تحریر و ترتیب و تسطیر این همایون دفتر را بر این بنده شرمنده کرامت فرمود. الحمدلله على افضاله و الصلوه و السلام على رسوله و آله». (عبدالحسین حائری)