نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

حلل المطرز فی المعما و اللغز

helal-ol motarrez fe-l moʻammā va-l loqaz
50 نسخه ثبت‌شده از قرن 9 تا 14 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/24956
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #24956
پدیدآور / مؤلف: شرف الدین علی یزدی
تاریخ و سده تألیف: 832 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 13، ص 354 تا 358
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: معما
عناوین دیگر و هم‌تراز:
حلل مطرز (helal-e motarrez)
اهدا / به درخواست: ابوالفتح سلطان ابراهیم بن شاهرخ
محل تألیف: شیراز

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

می‌گوید سال‌ها بر این فکرت بودم که کتابی در معما بپردازم و برای این منظور چون قشون سلطان عازم آذربایجان شد به همراه سلطان بدانجا رفتم و در وقت مراجعت اساس این کتاب را ریختم و در چند مجلد که هر مجلد حاوی چنین جلد است و هر جلد واجد چند مطرز می‌باشد بدین ترتیب: جلد 1. شرح ماهیت معمی و لغز؛ 2. نمایش و آرایش وجوهی که تعلق بتکمیل صورت اسم دارد؛ 3. بیان تحصیل ماده حرفی بحسب صورت کلامی که اشهر و اظهر صور حرفی است؛ 4. بیان مقصد بحسب صورت کتابی؛ 5. تبیین قواعدی که مبتنی است بر صورت معنوی عددی حروف. عناوین این کتاب غالباً با الفاظ «طراز» و «پیرایه» می‌آید. در آن از قطب الدین شیرازی و بدر چاچی گردیده است.
آغاز اثر
« بعد از تیمن و اعتصام بذکر خجسته فرجام علامی که نو آموز مکتب تعلیمش چون در محفل ملاء اعلا حل معما با قامت ابناء اسماء قیام نموده کهن عابدان صوامع قدس که دم از سخن سبح بحمدك ... »
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
حل المطرز فی المعما و اللغز (مختصر)؛ قزوینی، محمد نصیر بن حاجی خلف (قرن 11) تألیفیه = تناسب تألیفی کوبنانی، ابواسحاق (-886) حلل مطرز (منتخب)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
نسخه‌های منزوی 2181/3 مشترک پاکستان 3/14 الذریعة 77/7 کشف <!-- page: 355 --> الظنون 452/1 دنا 762/4-763 (44 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● حلل المطرز فی المعما و اللغز = حلل مطرز / معما / فارسی helal-ol motarrez fe-l moʻammā va-l loqaz = helal-e motarrez شرف الدین علی یزدی، - 858 قمری šaraf-od-dīn ʻalī yazdī ( - 1454) اهدا به: ابوالفتح سلطان ابراهیم بن شاهرخ تاریخ تألیف: 832ق؛ محل تألیف: شیراز می‌گوید سال‌ها بر این فکرت بودم که کتابی در معما بپردازم و برای این منظور چون قشون سلطان عازم آذربایجان شد به همراه سلطان بدانجا رفتم و در وقت مراجعت اساس این کتاب را ریختم و در چند مجلد که هر مجلد حاوی چنین جلد است و هر جلد واجد چند مطرز می‌باشد بدین ترتیب: جلد 1. شرح ماهیت معمی و لغز؛ 2. نمایش و آرایش وجوهی که تعلق بتکمیل صورت اسم دارد؛ 3. بیان تحصیل ماده حرفی بحسب صورت کلامی که اشهر و اظهر صور حرفی است؛ 4. بیان مقصد بحسب صورت کتابی؛ 5. تبیین قواعدی که مبتنی است بر صورت معنوی عددی حروف. عناوین این کتاب غالباً با الفاظ «طراز» و «پیرایه» می‌آید. در آن از قطب الدین شیرازی و بدر چاچی گردیده است. آغاز: بعد از تیمن و اعتصام بذکر خجسته فرجام علامی که نو آموز مکتب تعلیمش چون در محفل ملاء اعلا حل معما با قامت ابناء اسماء قیام نموده کهن عابدان صوامع قدس که دم از سخن سبح بحمدك ... [نسخه‌های منزوی 2181/3؛ مشترک پاکستان 3/14؛ الذریعة 77/7؛ کشف الظنون 452/1؛ دنا 762/4-763 (44 نسخه)] شرح و حواشی: 1- حل المطرز فی المعما و اللغز (مختصر)؛ قزوینی، محمد نصیر بن حاجی خلف (قرن 11) 2- تألیفیه = تناسب تألیفی کوبنانی، ابواسحاق (-886) 3- حلل مطرز (منتخب)

نسخه‌های خطی این اثر

50 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
طاهری شهاب
ساری
219/1 شرف الدین علی یزدی (مؤلف) بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
2
مجلس
تهران
10196/48 بی‌کاتب 828-841ق نسخ 2 شناسنامه ←
3
علامه طباطبائی
شیراز
1254 امرالله بن بایزید رودباری جمادی الاول 851ق نستعلیق - شناسنامه ←
4
مرعشی
قم
9232 بی‌کاتب 853ق نستعلیق 253 شناسنامه ←
5
مرعشی
قم
12864 مسیح بن جلال 12 رمضان 869ق، برای «رستم میرزا» (نوه تیمور لنگ) نستعلیق 176 شناسنامه ←
6
مجلس
تهران
1319/4 حاجی حسن مظفر الرشیف کاتب یک‌شنبه 1 ربیع الاول 881ق نستعلیق 122 شناسنامه ←
7
ملی
تهران
1982 قنبر علی 886ق نسخ 208 شناسنامه ←
8
مجلس
تهران
879 محمود بن محمد بن محمود بن حاجی حمادی 892ق نستعلیق 243 شناسنامه ←
9
وزیری
یزد
1148 بی‌کاتب قرن 9 نسخ 159 شناسنامه ←
10
مجلس
تهران
276/1-طباطبائی بی‌کاتب قرن 9 نستعلیق 177 شناسنامه ←
11
مجلس
تهران
885/1 بی‌کاتب قرن 9 نستعلیق 26 شناسنامه ←
12
ملک
تهران
4613 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق 208 شناسنامه ←
13
مرکز احیاء
قم
669 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق 183 شناسنامه ←
14
سپهسالار
تهران
2877 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق 203 شناسنامه ←
15
سعید نفیسی
تهران
2 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق - شناسنامه ←
16
دانشگاه
تهران
5820 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق 114 شناسنامه ←
17
ملی
تهران
1441 بی‌کاتب 929ق نستعلیق 185 شناسنامه ←
18
ادبیات
تهران
20 - ج بی‌کاتب نزدیک به پایان ذیحجه 982ق نستعلیق 152 شناسنامه ←
19
مدارک فرهنگی
تهران
77 بی‌کاتب 12جمادی الاول 984ق (نسخه حاضر جدیدتر به نظر می‌آید) شکسته نستعلیق 265 شناسنامه ←
20
دانشگاه
تهران
4729 بی‌کاتب سه‌شنبه رمضان 988ق نستعلیق 164 شناسنامه ←
21
علامه طباطبائی
شیراز
1258 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق - شناسنامه ←
22
مرعشی
قم
10436 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق - شناسنامه ←
23
رضوی
مشهد
4534 بی‌کاتب اواخر قرن 11 نستعلیق 8 شناسنامه ←
24
رضوی
مشهد
18724 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق - شناسنامه ←
25
رضوی
مشهد
19487 بی‌کاتب 1020ق نسخ - شناسنامه ←
26
مرعشی
قم
13862 بی‌کاتب 1023ق نسخ 334 شناسنامه ←
27
مجلس
تهران
9810 ابراهیم بن حاجی عبدالجلیل شروانی 1047ق نسخ 182 شناسنامه ←
28
رضوی
مشهد
4533 علی بیگ 1054ق نستعلیق 207 شناسنامه ←
29
ملی
تهران
2612/1 ابراهیم 1068ق نستعلیق 165 شناسنامه ←
30
مجلس
تهران
31 بی‌کاتب نزدیک پایان ذیقعده 1071ق نستعلیق 178 شناسنامه ←