الحشریة

● الحشریة = حشر الاشیاء و معاد کل شیء = حشر الخلائق = طرح الکونین و رفض العالمین = حشر الاشیاء = حشر العوام فی معاد الاشیاء و حشرها / کلام و اعتقادات / عربی al-ḥašrīya = ḥašr-ul ašyā’ wa ma‘ād-u kull-i šay’ = ḥašr-ul xalā’iq صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979-1050 قمری ṣadr-od-dīn-e šīrāzī, moḥammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641) بحثی در کیفیت حشر اشیاء و مخلوقات در قیامت است و ممکنات را به پنج طبقه تقسیم کرده: المفارقات العقلیه، الارواح المدبرة العقلیه، الارواح المدبرة الجزئیة، النفوس النباتیه، الابعاد و الاجرام. آن را در برابر خواهش برادری که از وی نام نمی‌برد نگاشته است. رساله دارای هشت «فصل» است با این عناوین: 1. حشر العقول؛ 2. حشر النفوس الناطقه؛ 3. حشر النفوس الحیوانیه؛ 4. حشر القوی النباتیه؛ 5. حشر الجمادات؛ 6. عود جمیع الحسیات؛ 7. معاد الهیولی؛ 8 وجه تعمیم المعاد فی جمیع المذکورات. مؤلف این رساله معاد را به معنی گسترده گرفته می‌گوید: معاد ویژه آدمی نیست بلکه شامل همه چیزها است، معاد هر چیز تغییر صورت یافتن آن است، معاد جماد، گیاه شده آن است و معاد حیوان، حیوان شدن آن ...؛ این رساله در بعضی نسخ به «حشریه» یا «حشر الخلایق» و در الذریعه (ج7ش103) به عنوان «حشر الاشیاء و معاد کل شیء» معرفی شده و آمده است که برخی آن را «طرح الکونین و رفض العالمین» نامیده‌اند. آغاز: بسم الله رب الاخرة و الاولى و مبدء الوجود و المنتهى و الصلوة على غایه الارض و السماء و اقرب الحق الى الله فی البدو و الرجعة ... و بعد، فقد سألت یا اخی اطال الله بقائک فی سبیل المعرفة ... عن حشر جمیع الاشیاء الیه تعالی، حتی طبایع الجماد و النبات و العجماء فضلاً عن غیرها من ذوات العلم و الحياة و كل ما فی الارض و السماوات. فاجبت مسئولک انجام: فهذه الا دوار الکوکبیة جمیعاً ... فاکل مع کسورها و کبائسها خمسون ألف سنة و الله أعلم. هذا آخر ما قصدنا فی هذه الرسالة اظهاره و کشفنا عن اسراره حامدین لله مستغفرین له مصلین لنبیه و آله اجمعین چاپ: مشار عربی، ص457؛ تهران، سنگی، 1312ق، وزیری، 47ص (صص94-140) در هامش؛ ایران، ذیقعده 1314، 48ص (صص184-231)؛ دارالخلافه طهران، 1305ق، 58ص (صص92-97) در هامش کشف الفؤاد و (صص1-52) در هامش حقائق الایمان [الذریعه 22/7؛ یادنامه ملاصدرا 110؛ ریحانه 417/3-420؛ دنا 659/4-660 (41 نسخه)]