حاشیة المحاکمات

● حاشیة المحاکمات = حاشیة شرح الاشارات / فلسفه / عربی ḥāšīyat-ul muḥākimāt = ḥāšīyat-u š.-il išārāt ؟ میرزا جان باغَنوی، حبیب الله، - 994 ؟ قمری mīrzā jān-e bāqnavī, ḥabīb-ol-lāh (- 1586) وابسته به: المحاکمات بین شرحی الاشارات = شرح الشرح؛ قطب الدین رازی، محمد بن محمد (694-766) اهدا به: شاه اسماعیل (دوم) حسینی صفوی (984-985) تاریخ تألیف: سلخ جمادی الاول 978ق حاشیه‌ای است بر کتاب «المحاکمات بین شرحی الاشارات» قطب الدین رازی، تحت عنوان «قال المحاکم - اقول»؛ قسمتی از عبارت محاکمات را نقل می‌کند، آنگاه به جرح و تعدیل آن می‌پردازد و بر صاحب محاکمات خرده‌گیری‌هایی دارد. خود در دیباچه می‌گوید: پس از اینکه به مطالعه دقیق شرح خواجه بر «اشارات» توفیق یافتم و با افکار عالی و بکر او آشنا شدم و در صفحات کتاب «محاکمات» خوب دقت کردم و دریافتم که برخی از نوشته‌های قطب نااستوار و قابل جرح و تعدیل است، بر آن شدم که برای جدا کردن خطاء و صواب «محاکمات» این حاشیه را بنگارم». باغنوی این حاشیه را به نام شاه اسماعیل پرداخته و در دیباچه کتاب (که در همه نسخه‌ها موجود نیست) از او با مدح بسیار یاد و کتاب را بدو اهداء کرده است. در الذریعه این حاشیه جداگانه یاد نشده و در ضمن معرفی حاشیه آقا حسین خوانساری بر «محاکمات» نام آن آمده. خوانساری در حاشیه خود از حاشیه باغَنوی یاد کرده و بدان نظر داشته است. آغاز: بسمله الحمدلله الحکیم الذی شفی عليل الحكمة باشارات فائقة ... آغاز متن: قال المصنف بلى يكفى فی اثباته اما مجرد ملاحظة تصوراته او النظر السابق. اقول لا يذهب على من تتبع فصول الكتاب ان كثيراً من الاحکام انجام: و هو حال موت صاحب الجهل المركب. هذا ما تيسرلى فى نقد شرح الشرح و بيان ما وقع فيه من الجرح بتفصيل مجملات ما افيد فى الشرح من التحقيق و توضیح مرموزات ما افيض فيها من التوفيق و الحمدلله على توفيق الاتمام و الصلاة على خير انام. چاپ: حاشیه باغنوی و متن آن از محاکمات در 1381 ش به همت مرکز نشر میراث در تهران چاپ شده [هدية العارفين 262/1؛ الذريعه 132/20 «المحاکمات بین شرحی الاشارات» شرح فخرالدین رازی و خواجه طوسی از قطب الدین بویهی رازی، همانجا 192/6 دو «حاشیه» بر «المحاکمات بین شرح الاشارات»؛ کشف الظنون 94/1]